Yazma eserlerde bibliyografik niteleme: Rehber önerisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞÇE KOZAN

Danışman: FATİH RUKANCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

En önemli yazılı kültürel miras öğelerinden olan yazma eserler geçmişin bilgi birikiminin gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan çoğu orijinal kaynaklardır. Teknolojik gelişmelerle birlikte günümüzde bilgi merkezleri, bilgi kaynaklarına sahip olma, koruma ve saklama yöneliminden ziyade, kaynakların görünür olmasını sağlayarak kullandırma ve erişime açma yaklaşımını daha çok benimsemektedir. Koleksiyonunda yazma eser bulunduran bilgi merkezleri için bu değişim ancak eserlerin uluslararası standartlara uygun olarak bibliyografik nitelemelerinin yapılmasıyla mümkün olabilecektir. Bu çalışmada; Doğu/İslam yazma eserlerinin bibliyografik nitelemesi üzerinde durulmuştur. Türkiye'de yazma eserlerin bibliyografik nitelemesinde standart bir yaklaşımın olmaması birçok nedenden kaynaklanan bir sorundur. Otorite dizinlerinin eksikliğinin yanı sıra koleksiyonunda yazma eser bulunduran bilgi merkezlerinin dermelerinde ne kadar yazma eser olduğu, mevcut yazma eserlerin fiziksel, sanatsal ve içerik özelliklerinin neler olduğunun belirlenememesi gibi teknik sorunlar da bulunmaktadır. Ayrıca, kütüphanelerde bu işin kütüphanecilik eğitimi almamış ve kataloglama terminolojisinden uzak kişilerin sorumluluğuna bırakılması gibi yönetimsel sorunlar da yer almaktadır. Uluslararası kataloglama kuralı AACR2 ile üstveri standartları MARC ve RDA'da yer alan niteleme alanlarının yazma eser için doğru belirlenmesi ve alanlar arasındaki anlamlı ilişkinin ortaya konulmasında kişilerin bireysel tasarrufları ve kendi alışkanlıkları doğrultusunda bibliyografik kayıtlar hazırlanmasının önüne geçilmelidir. Bu çalışma; Türkiyede yazma eser koleksiyonlarının bilimsel ve kültürel özellikleri gözetilerek standart bibliyografik kayıtlarının oluşturulması amacıyla "yazma eserlerin bibliyografik nitelemesi" üzerine uygulanabilir bir rehber önerisi sunmaktadır.