Nazzam'ın Allah ve âlem tasavvuru

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KAMİLE AKBAL

Danışman: ŞABAN ALİ DÜZGÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam inanç sisteminin bugün sahip olduğu yapıyı anlamak için vahiyle beraber İslam düşüncesinin geçmişini de bilmek gerekir. Genel kabul gören görüşlerin ne zaman ortaya çıktığını, neden ve nasıl kabul gördüklerini ve nasıl dogma haline geldiklerini bilmek sağlam ve sarsılmaz bir inanca ulaşabilmek açısından önemlidir. Genel kabul gören düşünceleri bilmek kadar, İslam düşüncesine renk katmış, Kelam ilim sistematiğine yeni açılımlar getirmiş, felsefi birikimi Kelam ilmine taşımış fakat mezhepleri günümüze ulaşamamış alimleri tanımak da önemlidir. Ümmetin ihtilafını rahmet olarak gören bir Peygamber'in izinde, düşünce geleneğimize yeni eklerle gelen Kelamcıların fikirlerini ve çalışmalarını tanımak kıymetli bir uğraş olmalıdır. Bu minvalde Ebu İshak İbrahim b. Seyyar en-Nazzam, ilk dönem Mu'tezile Kelamının bir incisi gibi parlamaktadır. Nazzam'ın Mutezile için, Mu'tezile'nin İslam ekolleri için ve Kelamcıların insanlık için önemini mübalağalı fakat müessir bir şekilde ifade eden, sadık öğrencisi Cahız'dan öğrenelim: "Kelamcılar olmasaydı, bütün kavimleri oluşturan halklar yok olurdu; Mu'tezile olmasaydı, bütün İslam fırkalarına mensup kimseler yok olurdu ; her ne kadar İbrahim (en-Nazzâm) ve öğrencileri olmasaydı, tüm Mu'tezile yok olurdu diyemezsem de, onun Mu'tezililer için yeni yollar açtığını, büyük yararı olan şeyleri 'ortaya koyduğunu söyleyebilirim".