ACİL SERVİSE BAŞVURAN COVİD-19 TANILI HASTALARDA KULLANILAN RİSK SKORLAMA SİSTEMLERİNİN KRİTİK COVİD-19 HASTALIĞI VE MORTALİTEYİ ERKEN ÖNGÖRME PERFORMANSLARININ RETROSPEKTİF OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH ERHAN
Danışman: MÜGE GÜNALP ENEYLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kritik COVID-19 hastalığı, hastanın kliniğinde hızlı bir kötüleşme ile karakterize ve genellikle uzun süreli mekanik ventilasyona yol açan organ çoklu yetmezliğini içermektedir. Acil servislerde COVİD-19 tanısı alan hastaların servis veya yoğun bakım ünitelerine transferi konusunda acil servis hekimin kararına yardımcı olabilecek skorlama sistemleri üzerinde çalışılsa da henüz onaylanmış ve tam olarak güvenilir bir skorlama sistemi bulunmamaktadır. Çalışmamızın amacı daha önceden yapılan çalışmalarla etkinliği gösterilen dört prognostik skorlama sisteminin 24 saat içinde kritik COVİD-19 hastalığı ve hastane içi mortaliteyi erken öngörme performanslarını karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif, gözlemsel nitelikte olan bu çalışmada 1 Haziran 2020 ile 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi Erişkin Acil Servisine başvuran COVİD-19 tanısı alıp yatışına karar verilen hastalar incelendi. Dahil etme kriterlerine uyan 726 hastanın demografik verileri, vital bulguları, laboratuvar bulguları, görüntüleme bulguları ve hastaların klinik seyirleri incelendi. Her hasta için skorlama sistemleri kullanılarak risk skorları hesaplandı. COVID-GRAM, QCSI, 4C Mortalite Skoru ve NEWS skorlama sistemlerinin 24 saat kritik COVİD-19 gelişimi ve mortaliteyi öngörmedeki anlamını ve duyarlılık gücünü tespit etmek amacı ile ROC (Receiver Characteristics Curve) analizi yapıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların 387 (%53,3) si kadın ve hastaların yaş ortalaması 50,52±17,8 (medyan:50, min-max:18-92) di. Hastaların 67 (%9,2) sinde kritik COVİD-19 hastalığı, 43 (%5,9) ünde ise hastane içi mortalite saptandı. 24 (%3,3) hastada ise 24 saat içinde kritik COVİD-19 geliştiği gözlendi. Hastalarımızın skorlama sitemleri-24 saat içinde kritik COVİD-19 gelişim riski ROC eğrileri incelendi. Veriler AUC±standart hata (%95 GA) olarak; COVID-GRAM skoru için 0.930±0.017 (0.909-0.947), QCSI skoru için 0.990±0.003 (0.979-0.996), 4C Mortalite skoru için 0.932±0.018 (0.912-0.950) ve NEWS skoru için 0.972±0.006 (0.957-0.983) olarak bulundu. En iyi performansı gösteren skorlama sisteminin QCSI skoru olduğu sonucuna varıldı. QCSI skorlama sistemi ile diğer skorlama sistemleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Hastalarımızın skorlama sitemleri-mortalite ROC eğrileri incelendi. Veriler AUC±standart hata (%95 GA) olarak; COVID-GRAM skoru için 0.929±0.014 (0.908-0.947), QCSI skoru için 0.918±0.026 (0.896-0.937), 4C Mortalite skoru için 0.938±0.013 (0.928-0.962) ve NEWS skoru için 0.947±0.012 (0.928-0.962) olarak bulundu. En iyi performansı gösteren skorlama sisteminin NEWS skoru olduğu sonucuna varıldı. Fakat aralarında istatistiksel olarak fark saptanmadı. Sonuç: Acil serviste 24 saat içinde kritik COVİD-19 hastalığı gelişimini ve hastane içi mortaliteyi öngörmede sadece üç klinik parametre kullanılarak hesaplanan QCSI skoru pratik ve kolay kullanılabilir bir modeldir. Anahtar Kelimeler: covid-19, acil servis, risk skorları, mortalite, SARS-CoV-2