Yoğun Bakım ve Servis Hemşirelerinin Tükenmişlik Düzeyleri ve Cinsel Yaşam Kaliteleri : Bir Hastane Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM SEZER
Danışman: Başak Demirtaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma yoğun bakım ve servis hemşirelerinde sosyodemografik-tanıtıcı özellikleri, cinsel yaşam kalitesi ölçeği puanları ve tükenmişlik ölçeği puanları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla kesitsel, karşılaştırmalı olarak yapılmıştır. Çalışma için örneklem seçilmemiş tüm evrene ulaşmak hedeflenmiştir. Araştırma, 01 Mayıs 2021- 01 Temmuz 2021 tarihleri arasında, Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, servis ve yoğun bakım birimlerinde çalışan, araştırmayı kabul eden evli, kadın hemşireler ile yürütülmüştür. Çalışmanın evreni 78 yoğun bakım hemşiresi ve 142 servis hemşiresi olmak üzere 220 kadın hemşire olarak belirlenmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için Etik Kurul onayı ve gerekli izinler alınmıştır. Araştırmanın verileri ''Sosyo -Demografik/Tanıtıcı Özellikler Formu'', ''Maslach Tükenmişlik Ölçeği'' ve ''Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kadın Formu (CYKÖ-K ) '' ile toplanmıştır. Kadınların sosyo-demografik özelliklerini tanımlamak amacıyla nicel değişkenler için ortalama ± standart sapma ve ortanca (minimum-maksimum), nitel değişkenler için hasta sayısı (yüzde) verilmiştir. Ölçek puanlarının normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler normal dağılım varsayımları sağlanıyorsa Student-t ve One Way ANOVA testi; normal dağılım varsayımları sağlanmıyorsa Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testi kullanılarak değerlendirilmiştir. İki kategorik değişken arasındaki ilişki incelenmek istendiğinde ise Ki-kare ve Fisher Exact testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerlilik güvenirlik analizine bakılmış, ölçeklerin birbiri ile olan ilişkilerinde korelasyon ilişki miktarı (cronbach alfa) belirlenmiştir. Yapılan testler için istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmamıza katılan hemşireler 23 - 54 yaş aralığındadır. Hemşirelerin yaş ortalamasının 33,71±7,57 olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızda servis hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği toplam puan ortalaması 49,49±9,19' dur. Servis hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği '' duygusal tükenme alt boyut'' puan ortalaması 22,00±6,28, '' duyarsızlaşma alt boyut'' puan ortalaması 7,58±4,05 ve '' kişisel başarı alt boyut '' puan ortalaması 19,91±3,50 ' dir. Çalışma kapsamına alınan servis hemşirelerinin ' Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği ' puan ortalaması 63,01±11,51' dir. Çalışmamızda yoğun bakım hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği toplam puan ortalaması 52,59±7,40' dır. Yoğun bakım hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği '' duygusal tükenme alt boyut'' puan ortalaması 24,88±5,47, '' duyarsızlaşma alt boyut'' puan ortalaması 9,29±3,30 ve '' kişisel başarı alt boyut '' puan ortalaması 18,41±2,99' dur. Çalışma kapsamına alınan yoğun bakım hemşirelerinin ' Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği ' puan ortalaması 53,51±10,21' dir. Çalışmamıza katılan ileri yaş grubuna sahip, eğitim düzeyi düşük, 10 yıl ve daha fazla süredir evli ve çocuk sahibi olan, vardiya sistemi çalışan, haftalık 40 saatten fazla çalışan, bulunduğu birimde yönetim kararı ile görevlendirilen ve çalıştığı birimde hemşire sayısı yetersiz olan yoğun bakım hemşirelerinin Maslach Tükenmişlik Ölçeği puanlarının fazla olduğu ve Cinsel Yaşam Kalitesi puanlarının daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Gündüz mesaisi ile çalışan, bulunduğu birimi kendisi tercih eden, mesleğinden memnun , eğitim düzeyi yüksek, çekirdek aile yapısına sahip olan servislerde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin düşük ve daha iyi bir cinsel yaşam kalitesine sahip oldukları belirlenmiştir.Araştırma da hemşirelerinin 'Maslach Tükenmişlik Ölçeği' puanları arttıkça Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği puanlarının azaldığı sonucu bulunmuştur. Sonuç olarak bizim çalışmamızda yoğun bakım hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri arttıkça cinsel yaşam kalitelerinde azalma olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Cinsellik, Cinsel Yaşam Kalitesi, Servis Hemşiresi, Tükenmişlik, Yoğun Bakım Hemşiresi