Subakut aflatoksin zehirlenmesi oluşturulan etçi piliçlerde enrofloksasinin farmakokinetiğinin araştırılması

GÖKHAN ERASLAN

Subakut aflatoksin zehirlenmesi oluşturulan etçi piliçlerde enrofloksasinin farmakokinetiğinin araştırılması

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOLOJİ VE TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKHAN ERASLAN

Danışman: ALİ BİLGİLİ

Özet:

53 ÖZET Subakut Aflatoksin Zehirlenmesi Oluşturulan Etçi Piliçlerde Enrofloksasinin Farmakokinetiğinin Araştırılması Bu araştırma, subakut aflatoksin zehirlenmesi oluşturulan etçi piliçlerde, enrofloksasinin farmakokinetiğinde herhangi bir değişikliğin olup olmayacağının belirlenmesi amacıyla planlanmıştır. Bu amaçla, günlük, aşı uygulanmamış, 170 adet, erkek, Rose-PM ırkı, etçi civciv kullanılmıştır. Çalışmada biri kontrol 4'ü deneme 5 grup oluşturulmuştur, iler bir grupta 34 hayvan tutulmuş ve yine her bir grup iki alt gruba (a,b) ayrılmıştır. Kontrol grubuna aflatoksin içermeyen yem verilirken, deneme gruplarına ise sırasıyla 0,05 ppm (Grup II), 0, 1 ppm (Grup III), 0,5 ppm (Grup IV) ve 1 ppm (Grup V) total aflatoksin içeren yem otuz gün süreyle verilmiştir. Denemenin 15. ve 30. günlerinde her bir gruptan 10'ar hayvan kesilerek glikoz, alkalen fosfataz (ALT), aspartat amino transferaz (AST), gama glutamil transpeptidaz (GGT), alkalen fosfataz (ALP), laktad dehidrogenaz (LDH), kolesterol, trigliserid ve total protein düzeyleri, karaciğer makroskobik ve mikroskobik bulguları, canlı ağırlık kazancı ile 30. gün karaciğer aflatoksin düzeyleri değerlendirilmiştir. Otuzuncu günün sonunda kontrol ve deneme gruplarından 7'şer hayvan alınarak Dİ ve kursak içi 10 mg/kg dozunda enrofloksasin verilmiş; 0,08., 0,25., 0,50., L, 2., 4., 6., 8., 12., 18., 24., 30., 36. saatlerde kan alınmış ve serumları çıkarılarak antibiyotik düzeyleri belirlenmiştir. Otuzuncu günün sonunda karaciğer dokusunun makroskobik görünümünde kontrol grubuna göre, Grup IV ve Grup V'de bütün loplarda nokta tarzında kanamalar, safranın akışkanlığında azalma, dokuda sarımtırak bir renk değişikliği, safra kesesinde konjesyon, ödem ve büyüme görülmüştür. Grup II ve Grup III'de ise kontrole göre sarıya kaçan çok hafif bir renk değişikliği ve peteşiyel kanamalar gözlenmiştir. Fakat bu renk değişikliği Grup IV ve Grup V'deki kadar belirgin bulunmamıştır. Karaciğerin mikroskobik görünümü sonucunda; 15 gün süreyle aflatoksin alan bütün gruplarda düşük dozdan yüksek doza gidildikçe artan karaciğer doku hasarları görülmüştür. Grup III, Grup IV ve Grup V'de, nodüler lenfoid hücre infiltrasyonları, safra kanalı proliferasyonu ve portal alanlarda bağ dokusu artışı izlenmiştir. Hepatositlerin asiner tarzda düzenlenimi Grup IV'de gözlenirken, Grup V'de hepatositlerde yağlı değişiklik, fokal nekroz, vakuoler bozulmalar ve mononüklear hücre infiltrasyonları şekillenmiştir. Otuz gün süreyle aflatoksin alan gruplardan Grup II, Grup III, Grup III, Grup IV ve Grup V'de önceki dönemdekilere benzer yapısal değişiklikler incelenmekle birlikte Grup IV ve Grup V'de parenşim hücrelerinde nekroz ve yağlı değişiklikler ile karakterize doku hasarı, Grup II'de safra kanallarından köken aldığı düşünülen papiller kist adenom görülmüştür. Kan değişkenlerinden 15. günde, kontrole göre kolesterol düzeyinde, IV ve V. Grupta; total protein düzeyinde II., III., IV. ve V. Grupta, GGT düzeyinde II., III., IV. ve V. Grupta önemli (p<0,05) bir artış tespit edilmiştir. Otuzuncu günde kontrole göre, glikoz, ALT, trigliserid, GGT düzeyinde bütün gruplarda anlamlı (p<0,05) bir düşüş; LDH düzeyinde bütün gruplarda anlamlı (p<0,05) bir artış; kolesterol ve total protein düzeyinde İL, III., IV. ve V. Grupta, AST düzeyinde ise IV. ve V. grupta anlamlı (p<0,05) bir düşüş tespit edilmiştir.54 Farmakokinetik değişkenlerden; ilacın damar içi verilmesi durumunda, kontrol grubuna göre; atılım yarı ömründe (t1/2B), ilacın ortalama kalış süresinde (MRT) Grup IVa ve Va'da anlamlı (p<0,05) bir düşüş; EAA'da Grup İlla, Grup IVa ve Grup Va'da önemli (p<0,05) bir düşüş; dağılım katsayısında ((3). dağılım hacminde (V4ss), merkezi bölme dağılım hacminde (V,), merkezi bölmeden dönüşümsüz olarak atılım katsayısı (k|0)'nda plazma klirensinde (Cl) Grup IVa ve Va'da önemli (p<0,05) bir artış; Vdalan'da Grup illa. Grup IVa ve Grup Va'da anlamlı (p<0,05) bir artış; t<, anında plazma ilaç yoğunluğu (Yp°)'nda Grup Va'da anlamlı (p<0,05) bir düşüş görülmüştür. İlacın kursak içi verilmesi durumunda kontrole göre, atılım yarı ömrü katsayısı (B)'ında Grup IVb ve Grup Vb'de anlamlı (p<0,05) bir artış; emilim yarı ömründe (t1/2a) Grup Vb'de anlamlı (p<0,05) bir artış; atılım yarı ömründe, ilacın ortalama kalış süresinde (MRT), eğrinin altında kalan alan (BAA)'da, Cdoruk'da Grup IIIb, Grup IVb ve Grup Vb'da anlamlı (p<0,05) bir düşüş; merkezi bölme dağılım hacmi (V,)'inde, plazma klirens (Cl)'i ve Vdss'nde Grup IVb ve Grup Vb'de önemli (p<0,05) bir artış, merkezi bölmeden dönüşümsüz olarak atılım katsayısı (kıo)'ında Grup Vb'de önemli bir artış (p<0,05) görülmüştür. Sistemik biyoyararlanımda (F) ise kontrole göre doz ile orantılı olarak bütün gruplarda düşüş tespit edilmiştir. Sonuç olarak, otuz gün süre ile belirtilen dozlarda verilen aflatoksinin kanatlılar üzerinde olumsuz etkilerinin olduğu, yapılan çok yönlü değerlendirmelerle anlaşılmıştır. Farmakokinetik çalışma sonucunda ise hem kursak hem de damar içi uygulamalarda, özellikle de yüksek dozda (0,5-1 ppm) aflatoksin verilen gruplarda (Grup IV-V) ilacın, biyoyararlanımı düşmüş, atılımı hızlanmış dolayısıyla da vücutta kalış süresi kısalmıştır. Bu da, belirtilen sürede, yüksek dozda (0,5 ppm ve 1 ppm) aflatoksin alımına bağlı bir enfeksiyonun oluşması durumunda verilecek antibiyotiğin kullanım sıklığının ve kullanım dozunun yeniden belirlenmesi gerektiği kanaatini uyandırırken; düşük dozda (0,05 ppb ve 0, 1 ppm) aflatoksin alımında ise aynı görüşü savunmak oldukça güçtür. Anahtar Sözcükler: Aflatoksin, Enrofloksasin, Etçi Piliç, Farmakokinetik, Subakut Zehirlenme.