19.yy'da Osmanlı Devleti'nde Himâyecilik

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RESUL TURAN

Danışman: BEKİR KOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı Devletinde XVI. yüzyıldan itibaren siyasi ve ekonomik nedenlerle yabancılara verilen kapitülasyonlar zamanla imparatorluk sınırları içerisinde yabancıların kendi hukuklarına göre yaşamalarına imkân tanımıştır. Bu ayrıcalık yabancıların hizmetlerinde bulunan kişilere de sağlanmıştır. Osmanlı tebaası olan gayrimüslimlerin sosyal ve ekonomik nedenlerden dolayı bu kesimle yakınlaşması devletin ekonomi ve toplumsal hayat üzerindeki hâkimiyetini azaltmıştır. Avrupa ile yakınlaşırken, Osmanlı toplumundan uzaklaşan bir ayrıcalıklı sınıf ortaya çıkmıştır. Bu sınıf her türlü dini, siyasî ve ekonomik alanda Avrupalılar tarafından himâye edilmiştir. Bu düzensizliği ortadan kaldırma adına birçok yenilik yapılmıştır. Ne var ki; birçoğu yetersiz kalmıştır. Gayrimüslimlerin Avrupalı devletlerle olan yakınlaşması son dönem Osmanlı toplumunda gayrimüslimlerde bağımsızlık isteği olarak ortaya çıkmışken, Müslüman kesimde ise yönetim şeklinin değiştirilmesi yönünde tezahür etmiştir. Osmanlı Devleti kanunlar, düzenlemelerle bunu önleme faaliyetlerinde bulunmuştur. 1914 yılında kapitülasyonlar tek taraflı olarak ve 1923 Lozan Barış Antlaşmasıyla da tamamen kaldırılmıştır.