Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVA SÖKMEN
Danışman: AYFER TEZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerin sağlık okuryazarlığını değerlendirmek amacıyla yapılmış tanımlayıcı türdeki bir araştırmadır. Araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesine Göğüs Hastalıkları Poliklinikleri'ne 01.11.2017-06.02.2018 tarihleri arasında başvuran hastalarla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini polikliniğe başvuran 18 yaş ve üzeri 6 ay ya da daha uzun süredir KOAH tanısı alan 228 hasta oluşturmaktadır. Gerekli kurum izinleri tamamlanmış ve çalışmaya katılmayı kabul eden hastalardan onam alınmıştır. Araştırmada kullanılan durum tanılama bilgi formu 14 sorudan oluşan Sosyo-Demografik Özellikler Bilgi Formu, 8 sorudan oluşan Sağlık Durumu Bilgi Formu, 8 sorudan oluşan Genel Sağlık Okuryazarlık Bilgi Formu ve 20 sorudan oluşan KOAH Sağlık Okuryazarlığı Bilgi Formu olmak üzere toplam 50 sorudan oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 24 paket programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler (yüzde dağılımı, aritmetik ortalama ve standart sapmalar), Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların çoğu (%75,9) düzenli olarak sağlık kontrollerine giderken önemli bir bölümü (%52,3) hastaneye tek başına gidememektedir. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin ilaç kutusunu okuma, ilaç prospektüslerini okuma, sağlık personelini anlama ve hastaneden verilen eğitim materyallerini anlama konusunda daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hastaların 0 ile 70 puan arasında değerlendirilen "KOAH SOY bilgi puanı" ortalaması (46,930 ± 16,197) olarak bulunmuştur. Bu çalışmadan, eğitim düzeyi düşük, kendi sağlık durumunu kötü olarak tanımlayanlar, köyde yaşayanlar, görme sorunu olanlar, eşini kaybetmiş ve yalnız yaşayanlar, bir işte çalışmayanlar, kadınlar ve KOAH dışında bir hastalığı olanların KOAH sağlık okuryazarlığı bilgi puanı düzeyinin düşük olduğu ve bu hastaların risk grubunda bulundukları sonucuna ulaşılmıştır. Sağlık çalışanlarının, hastaların sağlık ve tedavileri ile ilgili açıklamaları, onların anlayabileceği basit ve anlaşılır şekilde ifade etmeleri gerekmektedir. Hastalara hastaneye ilk başvurularında yapılacak sağlık okuryazarlık testi ile sağlık okuryazarlık düzeyinin tespit edilmesi, sağlık çalışanlarının hastalarla iletişimlerinde rehberlik yapacaktır. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesi hedeflenmeli zamanda sağlık okuryazarlık düzeyini artıracak toplumsal projeler teşvik edilmeli ve desteklenmelidir. Anahtar Sözcükler: Kronik Hastalık, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, Okuryazarlık, Sağlık Okuryazarlığı