Çipura balığı (Sparus aurata L. 1758) spermasının başlıca spermatolojik özelliklerinin saptanması, dondurulması ve dölverimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, DÖLERME VE SUNİ TOHUMLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERKUT DERVİŞ ÖZGÖRAY
Danışman: ERGÜN AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, büyük ekonomik öneme sahip ve yetiştirciliği yapılan çipura balığının bazı spermatolojik özelliklerinin saptanması, spermasının dondurulması ve dondurulmuş spermanın suni tohumlamadaki başarısının belirlenmesi ve elde edilecek sonuçlar çerçevesinde çipura balığı yetiştiriciliğinde daha ekonomik ve verimli üretimin sağlanması için temel oluşturması amaçlanmıştır.Araştırmada damızlık nitelikli balıklar arasından rastgele seçilen 10 erkek, 4 dişi çipura kullanılmıştır. Erkeklerden abdominal masaj yöntemi ile sağılan spermada; renk, miktar, motilite, yoğunluk ve pH belirlenmiştir. Çipura balığı sperması süt beyaz- açık krem renginde, sperma miktarı 6,77 ± 1,25 ml, spermatozoa motilitesi % 90,5 ± 1,20, spermatozoa yoğunluğu 21,55 ± 2,29 × 109 spz/ml ve pH değeri 7,3 ± 0,05 olarak belirlenmiştir.Dondurulmak üzere alınan spermalar uygun sulandırıcıya, uygun kriyoprotektan eklenmesinin ardından 0,25 ml'lik payetlere çekilmiştir.Alışım safhası uygulanmadan payetler sıvı azot buharında sıvı azot seviyesinin 4- 6 cm üzerinde 10 dk'da dondurulmuş ve sıvı azot içerisinde saklanmıştır. Spermanın dondurulmasında öncelikle 4 farklı sulandırıcı (+% 10 DMSO) kullanılmıştır (Deney 1). Mounib mediyumu, tuzlu Mounib mediyumu, Ringer solusyonu, %1'lik deniz suyu'dan oluşan sulandırıcıların çözüm sonrası motiliteleri sırasıyla % 66,75±1,18, % 10,75±0,75, % 68,25±1,97, % 50,75±0,75 olarak bulunmuştur. Bu deneyde çipura sperması için en iyi sulandırıcılar olarak tespit edilen Ringer ve Mounib sulandırıcıları arasında istatistiki fark (p>0,05) bulunmamıştır. Ringer solusyonu rakamsal olarak daha iyi sonuç verdiği için çalışmanın ana sulandırıcısı olarak secilmiştir.Daha sonra en uygun kriyoprotrektanı belirlemek amacıyla Ringer sulandırıcısına %10 DMSO, %10 EG, %10 DMA katılmıştır (Deney 2). Kriyoprotaktanların etkiliğinin araştırıldığı bu deneyde elde edilen çözüm sonu motilite değerleri sırasıyla % 61,66 , % 42,66, %23,33 olarak tespit edilmiştir. Kriyoprotektanlar arasındaki fark istatistiki (p 0,05).Çalışmanın sonunda taze sperma, sulandırılmış taze sperma ve dondurulmuş sperma ile 5g (yaklaşık 5000-6000 adet) yumurtadan elde edilen dölverimi sonuçları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, dondurulmuş sperma ve kontrol grupları olan sulandırılmış taze sperma, sulandırılmamış taze sperma ve doğal döllenmiş yumurtaların kuluçkadan çıkma oranları arasında anlamlı farklılık oluşmamıştır. Dondurulmuş sperma ile % 43,48, kontrol gruplarından ise sırasıyla % 44,57, % 45,42, % 43,49 kuluçka başarı elde edilmiştir. Dondurulmuş sperma, 1 ? 1,5 × 104 spz/yumurta oranında kullanıldığı zaman taze sperma ile aynı dölverimi oranınına sahip olduğu tespit edilmiştir.