Yaşlılarda ve gençlerde yaygın anksiyete bozukluğu'nun klinik özelliklerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT ALTUNÖZ
Danışman: ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL
Özet:Amaç Bu araştırmada yaşlı ve genç Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) hastalarının YAB'ın klinik özellikleri, hastalık şiddeti, anksiyete ve endişe şiddeti, eştanılar, endişe içeriği, işlevsellik ve yetiyitimi açısından karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Yöntem Araştırmada yaşlı grubunu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Geriyatrik Psikiyatri polikliniğine başvuran ve DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre YAB tanısı alan, Standardize Mini Mental Test (SMMT) puanı 21 ve üzerinde, demansı olmayan 102 hasta (65 yaş ve üzeri); genç grubunu ise Erişkin Psikiyatri polikliniğine başvuran ve DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre YAB tanısı alan 100 hasta ( 0.1). DSM-5 için önerilen davranışsal belirtilerden yalnızca onay bekleme davranışının gençlerde daha fazla olduğu bulunmuştur (p=0.004). Diğer davranışsal belirtiler açısından gruplar arasında farklılık saptanmamıştır (tümü p>0.1). Yaşlılarda YAB gençlere göre daha sık eştanılı seyretmektedir (p=0.023). En sık eştanı yaşlılarda daha sık olmak üzere hem yaşlı grupta hem de genç grupta Majör Depresif Bozukluk (MDB)'tur (%67.6/%48). Gençlerde eştanıların daha çeşitli olduğu saptanmıştır. Hastalık süresi, eğitim, kronik hastalık bulunma durumu, YAB öncesinde yeni bir tıbbi hastalık tanısı alma durumu ve HAM-D puanı kovaryant olarak alındığında genç grubun HAM-A, PSEÖ, YABŞÖ puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p sırasıyla; 0.003, <0.001, 0.016). HAM-A psişik ve HAM-A somatik puanları da bu değişkenler kovaryant olarak alındığında gençlerde daha yüksek olarak bulunmuştur (p=0.047, p<0.001). Genç ve yaşlı grupları arasında İGDÖ puanları açsından bir fark saptanmazken, SYÖ-sosyal yaşam ve SYÖ-aile yaşamı puanlarının yaşlılarda daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla; p=0.059, p<0.001, p<0.001). Yaşlı ve genç YAB hastalarında endişe içeriğinin farklı olduğu bulunmuştur. Yaşlılar en çok kendi sağlıkları ve ailelerinin iyiliği üzerine endişelenirken, genç grupta başkalarının-kendilerinin sağlığı ve gelecek üzerine olan endişeler ağırlıklı olarak bulunmaktadır. Sonuç Depresyon şiddeti, kronik hastalıklar, yeni tıbbi hastalık tanısı, eğitim ve hastalık süresi kontrol edildiğinde yaşlıların gençlere göre YAB şiddeti, anksiyete ve endişe düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Yaşlı ve gençlerde YAB'ın somatik belirtilerinin sıklığı benzerdir. Onay bekleme davranışının yaşlılarda daha düşük sıklıkta olduğu saptanmıştır. Gençlerde anksiyetenin somatik ve psişik belirtilerinin daha şiddetli olduğu bulunmuştur. Yaşlı YAB hastalarında somatik belirtilerin daha sıklıkla depresyondan kaynaklandığı düşünülebilir. Yaşlılarda YAB?ın gençlere oranla daha sık eştanı ile seyrettiği, yaşlılarda ve gençlerde en sık eştanının MDB olduğu ve MDB eş tanısının yaşlılarda gençlerden daha sık görüldüğü saptanmıştır. Ayrıca, gençlerde tanı çeşitliliğinin daha fazla olduğu dikkat çekmektedir. Yaşlı YAB hastalarında endişe, anksiyete ve YAB şiddeti daha düşük olmasına rağmen YAB'a bağlı yetiyitiminin daha fazla olması, yaşlıların anksiyete ve ilişkili belirtilere daha duyarlı olduğunu düşündürmektedir. Dolayısıyla, yaşlılarda YAB'ın tanınması ve etkin bir şekilde tedavi edilmesi bu hastaların yetiyitimlerini önleyebilir ve yaşam kalitelerini yükseltebilir. Anahtar Sözcükler: anksiyete, anksiyete bozuklukları, endişe, yaşlılık psikiyatrisi, yetiyitimi