Güvenli bağlanma müdahale programının bakım elemanları ile korunmaya muhtaç bebekler arasındaki etkileşime ve bebeklerin stres düzeyleri ile gelişimine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ARSLAN KILIÇOĞLU
Danışman: Neriman Aral
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada, güvenli bağlanma müdahale (GÜBAM) programının, bakım elemanları ile korunmaya muhtaç bebekler arasındaki etkileşime ve bebeklerin stres düzeyleri ile gelişimlerine etkisinin olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Konya Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü Çocuk Evleri'nde kalan bebekler ve bebeklere bakım hizmeti veren bakım elemanları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı yakınsayan paralel karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test son test kalıcılık testi kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise gözlem ve görüşmeler kullanılmıştır. Çalışmaya bakım elemanlarının ve korunmaya muhtaç bebeklerin birbirlerinden etkilenmemeleri amacıyla farklı çocuk evlerinde çalışan bakım elemanları ile korunmaya muhtaç bebekler dahil edilmiştir. Araştırmada bakım elemanlarının demografik bilgilerini elde etmek için "Genel Bilgi Formu", bakım elemanları ile bebekler arasındaki etkileşimi ortaya koyabilmek için "Çocuk Bakıcı Etkileşim Ölçeği", "Yarı Yapılandırılmış Bakım Elemanı Görüşme Formu" ile "Bakım Elemanı Gözlem Formu" ve korunmaya muhtaç bebeklerdeki stresi ortaya koyabilmek için "Bebek Stres Takip Formu" ve korunmaya muhtaç bebeklerin gelişim düzeylerini belirleyebilmek için "Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE)" ile uyku ve nabız atım sayısı ile stres düzeyini belirlemek için Xiomi Mi Band 5 akıllı bileklik kullanılmıştır. Deney grubuna dâhil edilen bakım elemanlarına GÜBAM Programı sekiz hafta, haftada iki gün uygulanmış, bu süreçte bakım elemanları çocuklarla ilgili gözlemlerini kaydetmişlerdir. Kontrol grubundaki bakım elemanlarına ve bebeklere herhangi bir müdahale programı uygulanmamıştır. Nicel verilerin analizinde parametrik analiz nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, deney ve kontrol gruplarındaki bakım elemanlarının son test puan sonuçlarında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu ve deney grubundaki bakım elemanlarının almış oldukları eğitimin etkisinin artarak devam ettiği belirlenmiştir. Bebeklerin AGTE test puanlarında, dil-bilişsel ve ince motor becerilerinde deney grubunun kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek puanlar aldığı, ancak kaba motor ve sosyal öz bakım becerilerinde fark olmadığı saptanmıştır. Deney grubunda bulunan bebeklerin bilişsel, fiziksel ve sosyal duygusal gelişim alanlarındaki etkinin artarak devam ettiği belirlenmiştir. Bebeklerin uyku süresi ve nabız atımları gibi fizyolojik ölçümlerinde de deney grubunda anlamlı iyileşmeler görülmüştür. Yapılan gözlemlerde bebeklerin sakinlik süresinde, uyku kalitesinde ve beslenme düzeninde olumlu iyileşmeler olduğu, bebeklerin gelişimlerinde ilerleme olduğu tespit edilmiştir. Bakım elemanları GÜBAM Programı'ndan hem kendileri hem de bebekler için olumlu katkılar sağladığını ifade etmişlerdir. Bu bulgular, programın 0-35 aylık korunmaya muhtaç bebeklerin stres düzeylerini azaltmada ve bilişsel, fiziksel, sosyal duygusal gelişim alanlarındaki desteklemede etkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçlarına dayanarak bakım elemanlarının bebeklerle etkileşimi açısından GÜBAM programının etkili bir uygulama stratejisi olduğu, bakım elemanlarına ve annelere yönelik daha etkin müdahale programları ile rehberlikler yapılmasının önemli olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bağlanma, Bakıcı Bebek Etkileşimi, Bebeklik Dönemi, Bebeklik Stresi, Güvenli Bağlanma, Giyilebilir Teknoloji, Akıllı Bileklik.