Hititçe çivi yazılı belgelerde geçen evcil hayvanlara dair kayıtların ekonomik, kültürel ve siyasal açıdan değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FADİME ÜNLÜ EFE

Danışman: TURGUT YİĞİT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tezin ana hedefi; ± M.Ö. 1650 ve ± M.Ö. 1200 yılları arasında Anadolu'da Hattuša (Çorum/Boğazkale) merkezli bir devlet kuran, siyasi otoritesini dini dayanaklarla meşrulaştırmış ve teokratik bir yapı sergilemiş Hititlerin, çivi yazılı belgelerinde adı geçen evcil hayvanlara ait kayıtları incelemek ve değerlendirmektir. Hitit devletinde; din, siyaset ve kültürün birbirlerinden ayrışmaları mümkün olmadığından, iç içe geçen bu yapı, çalışma konumuzu oluşturan evcil hayvanları da etkilemiştir. Hitit yaşamında çalışmamıza konu olan bu evcil hayvanların; tarımdan ticarete, dinden siyasete kadar her alanda çeşitli roller oynadığı tespit edilmiş ve Hititçe çivi yazılı metinlerin taranması sonucunda Hitit yaşantısında çarpıcı özellikleri olduğu gözlemlenmiştir. Araştırmamızı özgün kılan bu tespitlerde; domuzun murdar bir hayvan olarak görülmesine rağmen, bereket ve doğurganlığı sağlamak amacıyla büyü ritüellerinde kullanıldığı, köpeğin büyü ritüellerinde koruyucu vasfıyla betimlenen tek hayvan olduğu, koyunun sunulan tanrı ayırt edilmeksizin kurbanlıklar arasında ilk sırada yer aldığı, eşeğin Hitit kültür ve edebiyatında "eşek gibi inatçı olmak", "eşek gibi uyuklamak", "eşek sıçraması", "eşek pislesin" gibi günümüze kadar ulaşan deyim ve benzetmelerin öznesi olduğu, boğanın kabartmalarda tanrı olarak gösterilen tek hayvan olduğu ve metinlere konu olan tanımlamalar ile bunun doğrulanması, keçinin ise büyü ritüellerinde ateş ve su gibi arındırıcı bir öğe olarak kullanıldığı sonuçlarına varılmıştır.