Çocuklara sanat aracılığıyla verilen küresel vatandaşlık eğitimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAYDA KİMZAN
Danışman: DİLEK ACER ÇAKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuklar küçük yaştan itibaren farklılıkları ve ayrımcılığı duyumsayabilirler. Bu sebeple erken çocukluk dönemi hayatın kritik bir evresidir. Çocukların erkenden küresel vatandaşlık yeterliklerini kazanmaları ve 21. Yüzyıl becerilerine sahip olmaları oldukça değerlidir. Bu nedenle erken çocukluk döneminde sosyal bilgiler eğitimi git gide önem kazanan bir alan haline gelmektedir. Çocuklar için sosyal adalet duyarlığı geliştirmek ve bu anlayışa hâkim bir yaşantı kurmalarına öncülük etmek, özellikle erken çocukluktan itibaren verilmesi gereken eğitime dayanmaktadır. Bu araştırmada insan haklarını temel alarak, sanat (çocuk edebiyatı ve görsel sanat eğitimi) aracılığı ile 60-72 aylık çocukların adalet, ayrımcılık, demokrasi, farklılık gibi kavramlara ilişkin farkındalık geliştirmesi, farklılıklara saygıyı duyumsaması ve küresel vatandaşlık eğitiminin bir pratik olarak sınıfta etkin bir şekilde kullanılması amaçlanmıştır. Bu çalışma küresel vatandaşlık eğitiminin farklılıklar boyutuna odaklanmaktadır. Ele alınan durumun değişim ve gelişim odaklı yapısından kaynaklı çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Çalışma grubu orta sosyo ekonomik düzeyde bir anaokuluna devam eden 60-72 aylık 15 çocuktan oluşmaktadır Çocuklara ek olarak sınıfın öğretmeni, okul rehberlik öğretmeni ve okul müdürü de çalışmanın katılımcıları arasındadır. Araştırmada gözlem, görüşme, araştırmacı günlüğü, geçerlik komitesi verileri ve çocukların ortaya koydukları sanat ürünleri veri toplama yöntemleri olarak kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinin ardından eylem planı geliştirilerek, görsel sanatlar ve çocuk edebiyatını temel alan etkinlikler haftalık olarak çocuklarla uygulanmıştır. Betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri verilerin analizi için kullanılmıştır. Araştırmada çocukların farklılıklara (cinsiyet, fiziksel, mizaç, farklı aileler, sosyo ekonomik düzey gibi) ilişkin olumsuz düşünce ve tutumlarının olduğu görülmüştür. Farklılıklar temelinde hazırlanan eylem planı ile çocukların sanat aracılığıyla fikirlerini ifade etmelerine, bu fikir ve deneyimlerini geliştirmelerine fırsat sunulmuştur. Sanat ile kendilerini ifade eden çocukların farklılıkların birçok alanında olumlu fikirler geliştirdikleri ve farkındalıklarının arttığı görülmüştür. Sonuç olarak, çocukların cinsiyet farklılıklarına ilişkin görüşleri dışında farklılıklar bağlamında farkındalıklarının geliştiği, bilgilerinin arttığı ve tutumlarının olumlu yönde değiştiği gözlenmiştir. Cinsiyet farklılıklarına ilişkin ise kadınlar ve erkeklerin kalıp yargılar dışında hareket edebilecekleri çocuklar tarafından sözel olarak dile getirilmiş olsa da, özellikle tutum ve davranışlara bunların yansımadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlar alanyazın ile yorumlanmış ve sonuçlara uygun olarak araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.