Türkçe ve Kırgızcada eylemlerin üye yapısına ilişkin bir karşılaştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAKHAT ABDIEVA

Danışman: SALİH SELÇUK İŞSEVER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde tipolojik olarak aynı dil ailesinin temsilcileri olan Türkçe ve Kırgızcadaki (veya Türkiye Türkçesi ve Kırgız Türkçesi) eylemler üye yapısı açısından incelenmektedir. Çalışmada bu iki dilin eylemlerinin üye yapısı kurulumları, Hale ve Keyser (2002) kuramı çerçevesinde ele alınmaktadır. Burada kuramın belirlediği temellere bağlı olarak Kırgızca ve Türkçe eylemlerin üye yapısı özellikleri ile ilgili çözümleme yapılmakta ve açıklamalar getirilmektedir. Ayrıca eylemler ve yansıttıkları üyeleri tümce içinde yer aldıkları değil, üye yapısında ilk göründükleri konumlarına göre değerlendirilmektedir.Baş-tümleç ve gösterici-baş şeklinde üye yapısındaki temel ilişkiler çerçevesinde belirlenmiş olan tekli, temel ikili, karmaşık ikili ve atomik üye yapıları araştırılmış ve eylemler bu yapıların temelinde çözümlenmiştir. Bu çözümleme yapılırken eylemlerin göründükleri üye yapısı kurulumları geçişlilik, orta çatı vb. değiştirimlere göre belirlenerek, Kırgızca ve Türkçe eylemlerin sergiledikleri davranışları yapısalcı yaklaşımın sınırları çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmada E ulamının yansıttığı üye yapısı türlerine ağırlık verilmiş olup A ulamının üye yapısını yansıtan atomik üye yapısına yer verilmemiştir.