Berberin fosfolipid kompleksi yüklü kitozan mikropartiküllerin hazırlanması ve in vitro/in vivo değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA GÜNGÖR AK
Danışman: Ayşegül Karataş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Berberin (BER) antihiperglisemik, antikanser, antidepresan ve antihipertansif gibi birçok farmakolojik etki gösterdiği araştırmacılar tarafından kanıtlanan bitkisel bir alkaloittir. BER'in bağırsak ve karaciğerde ilk geçiş etkisine uğraması, P-glikoproteine bağlanması gibi özellikleri nedeniyle bağırsak membranlarından emilimi zordur ve oral biyoyararlanımı bu nedenle oldukça düşüktür. Fosfolipid kompleks sistemleri özellikle son yıllarda bitkisel kaynaklı aktif maddelerin oral emilimini ve biyoyararlanımını artırmak amacıyla hazırlanmaktadırlar. Bitkisel aktif maddelerin ideal biyoyararlanımının sağlanabilmesi amacıyla fosfolipid kompleksleri bu maddelere hidrofilik-lipofilik denge sağlamaktadır. Fosfolipid kompleks sistemleri biyolojik membranlara benzerlikleri sebebiyle özellikle absorbsiyonu artırarak etki gösterir. Bu nedenle bu çalışmada öncelikle oral biyoyararlanımı düşük olan BER'in fosfolipid kompleksi hazırlanmıştır. Ancak bu yapıların gastrointestinal sıvılardaki stabilitesinin düşük olacağı düşünülerek kompleksler kitozan mikropartiküllere yüklenmiştir. Katyonik kitozan epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantıların açılmasında rol oynayarak maddelerin emilimini artırması ve ayrıca negatif yüklü BER fosfolipid kompleksleriyle bir araya getirilmesi uygun olduğu için çalışmamızda polimer olarak tercih edilmiştir. Hazırlanan bu formülasyonlarla in vitro özelliklerini ve in vivo farmakokinetik parametrelerini karşılaştırmak amacıyla BER yüklü kitozan mikropartiküller de hazırlanmıştır. Hazırlanan tüm formülasyonların partikül büyüklüğü, partikül büyüklük dağılımı, zeta potansiyeli ve enkapsülasyon etkinliği belirlenmiştir. Optimum seçilen formülasyonlar üzerinde in vitro karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. Formülasyonların stabilitesi hem yapay gastrointestinal sıvılarda hem de farklı sıcaklık koşullarında uzun süreli olarak tayin edilmiştir. İn vivo hayvan deneyleri yapılarak formülasyonların farmakokinetik parametreleri tayin edilmiştir. Ayrıca karaciğer dokularında BER ve formülasyonların antioksidan aktiviteleri tayin edilmiştir. Bu deneyler sonunda BER çözeltisine göre bağıl biyoyararlanımı BER fosfolipid kompleksinin % 122,88, BER yüklü kitozan mikropartikülün % 122,06 ve BER fosfolipid kompleksi yüklü kitozan mikropartikülün ise % 131,05 artırdıkları görülmüştür.