Kolorektal kanserde aday prognostik biyobelirteçlerin arşiv materyallerinde doğrulanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SULGUN CHARYYEVA
Danışman: HİLAL ÖZDAĞ SEVGİLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kolorektal kanser (KRK) dünyade ve Türkiye'de en sık görülen üçüncü ve en ölümcül ikinci kanser olarak kabul edilmektedir. Son yıllarda KRK'nın tanısı ve prognozu açısından biyolojik belirteçlerin kullanımı yaygın hale gelmiştir. Bu bağlamda ekibimiz tarafından yapılan ön çalışmalar sonucu hücre dışı matris etkileşim yolağında görev gören COL1A1, COL5A1, FN1 ve THBS2 genlerinin yüksek ifadesinin KRK'nın teşhis ve seyrinin öngörülmesinde faydalı olabileceği ortaya konmuştur. Bu doğrultuda tez çalışması kapsamında 200 KRK tümör ve 70 kontrol FFPE dokularından RNA izolasyonu yapılıp qRT PCR yöntemiyle bu dört genin ekspresyon verisi önceki çalışmalar ile birlikte incelenmiştir. Diğer tarafadan 200 KRK tümör örneğinin mRNA verisine ek olarak bu genler protein seviyesinde immünohistokimyasal olarak değerlendirilmiş ve hayatta kalım ile ilişkilendirilmiştir. Yapılan analizler sonucu normal mukoza ile kıyasla tümör hücrelerinde COL1A1 geni için 200 tümör, 130 tümör ve 70 tümör vs 70 kontrol karşılaştırmalarında 2.1, 2.2 ve 3.8 kat artış (p>0.0001); COL5A1 geni için 1.8, 2.2 ve 1.8 kat artış (p>0.0001); FN1 geni için 9.0 kat (p=0.0015), 13.1 kat (p=0.0010) ve 1.6 kat artış (p>0.0257); THBS2 geni için 4.8 kat (p=0.0001), 6.6 kat (p<0.0001) ve 1.9 kat artış (p=0.0007) gözlemlenmiştir. Buna ek olarak tümör hücrelerinde COL1A1 ve COL5A1 genlerinin yüksek ekspresyonu KRK hastalarının genel, nükssüz ve uzak metastazsız sağkalımı ile ilişkilendirilmiştir ve evre belirteci yanında sağkalımın tahminlerinde bağımsız bir faktör olabileceği gösterilmiştir. Diğer yandan FN1'in yüksek ifadesi daha kötü uzak metastazsız sağkalım ile bağdaştırılarak uzak metastazın tahmininde bağımsız bir prognostik belirteç olabileceği öngörülmüştür. Sonuç olarak, ileri çalışmalar gerektirmekle beraber çalışma kapsamında COL1A1, COL5A1 ve FN1 genlerinin potansiyel prognostik belirteçler olabileceği ortaya konmuştur.