Kadı Abdurrahman Paşa'nın siyasi hayatı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN CAN NALBANTOĞLU
Danışman: HAMİYET SEZER FEYZİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yenilenme çabaları Osmanlı İmparatorluğu'nda 18. yüzyıldan itibaren yüzünü batıya dönmüştü. Lale Devri ile başlayan süreç kesintilerle III. Selim'in tahta çıktığı 1789 yılına kadar gelmişti. Bu tarih aynı zamanda Avrupa'yı ve dünyayı derinden etkileyen bir olayın, Fransız Devriminin tarihi idi.Devlet için 18. yüzyıl ile birlikte kader olmaya başlamış olan çağdaşlaşma süreci aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun çevresindeki İran ve Rusya gibi ülkelerde de hız kazanmıştı. Batı'nın değişim sürecini 18. yüzyıla kadar yakalayamayan ülkeler kendilerini tepeden hazırlanan projelerle bu yüzyıldan sonra yenilemeye çalışmışlardır.Tahta çıktığında III. Selim savaşlar ve antlaşmalarla devamlı toprak kaybetme sürecinde olan bir imparatorluk buldu. Osmanlı ordusunun teknik ve bilgi bakımından çok geride olması adeta onun Rusya, Avusturya gibi kendisinden daha güçlü devletlere karşı savaş kazanmasını mucizelere bırakıyordu. Sultan Selim öncelikle bu konu üzerine eğilmiş ve her şeyden önce hem kendi hem de devletin güvenliğini koruyabilecek bir ordu yaratmak istemişti.Yapılan çeşitli meşveret toplantılarından sonra 1792 yılında Avrupa tarzında silahlandırılmış ve eğitilmiş bir ordu olan Nizam-ı Cedit ordusu kurulmuştu. Ordu'nun eğitimi için yurt dışından yabancı görevliler getirilmiş, talimler batı tarzında yapılmıştır.Nizam-ı Cedit ordusu ilk olarak İstanbul'da Levent Çiftliği'nde kurulmuştu. Ancak zamanla III. Selim yeni birlikleri Anadolu'ya yaymak istedi. Özellikle Orta Anadolu'da başarılı bir şekilde yerleşen teşkilat, bunun dışında azar azar Ege, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde de yayılmış, yeni ordunun kışlaları buralarda inşa edilmiştir.Teşkilatın yayılmasında Anadolu'da Cebbar-zade Süleyman Paşa ve Kadı Abdurrahman Paşa çok önemli roller oynamışlardı. Özellikle Kadı Abdurrahman Paşa Anadolu'da çok mühim başarılar göstermiş, bu durumu fark eden Padişah ise Nizam-ı Cedit'in Rumeli'de örgütlenmesi görevini ona vermişti.Ancak Rumeli tarafında iler istenildiği gibi gitmemişti. Rumeli ayanı orada bulunan yeniçerilerle işbirliği yaparak Kadı Abdurrahman Paşa'nın önüne bütün zorlukları çıkarmıştı.Kazanılan kimi başarılara rağmen Rumeli'de Kadı Paşa'nın zorlukla ilerlemesi ve diğer bazı etkenler sonucu III. Selim orduyu İstanbul'a çekme emri vermişti.Nizam-ı Cedit karşıtlarının Rumeli'de kazandığı başarı onları daha da yüreklendirmiş ve sonunda 1807 yılında Kabakçı Mustafa'nın liderliğini yaptığı bir ayaklanmayla III. Selim tahtan indirilmiş, Nizam-ı Cedit ordusu ortadan kaldırılmıştır.Islahatın gerçekleşmesinde aktif rol oynayan pek çok kişi gibi Kadı Abdurrahman Paşa'da önce görevinden alınıp sonra idam edilmiştir.