Orta krallığın çöküşü: emperyalist güçlerin gölgesinde Çing Hanedanlığı dönemi iç ve dış politikası (1644-1912)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLEK ÇELİK

Danışman: GÖKHAN ERDEM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, iç ve dış etkenler ele alınarak Çin İmparatorluğu'nun yıkılış süreci incelenmiştir. 19.Yüzyıl'da hanedanlığının yüzleşmek durumunda kaldığı emperyalizm ile birlikte, kendi kurumsal ve kültürel yapısının ürettiği problemler de dikkate alınmış ve imparatorluğun çöküşü bu doğrultuda açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, imparatorluğun karakteristik özelliklerini kavrayabilmek adına, kuruluştan itibaren imparatorluğu yöneten hanedanlıklar genel hatlarıyla anlatılmıştır. Bu tezin asıl konusunu teşkil eden Çing Hanedanlığı'na ve birçok kurum ve geleneği devraldıkları Ming Hanedanlığı'na,19. ve 20. Yüzyıl'da yaşanan kronik problemlerin anlaşılması için diğer hanedanlıklara nazaran daha ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Ayrıca Çing Hanedanlığı'nın refah dönemini sonlandıran Afyon Savaşları ve Taiping İsyanı gibi olaylar ele alınarak, imparatorluğun emperyalizm ve iç sorunlar karşısındaki refleksleri değerlendirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, Çing Hanedanlığı'nın 19. Yüzyıl'da yaşadığı krizler sonrasında başlattığı reform süreci incelenmiştir. İmparatorluğun yüzyıllardır devam ettirdiği Konfüçyen Sistem'den, Vestfalyen Sistem'e geçiş çabaları ve reform faaliyetlerinin ne kadar başarılı olabildiği konusu üzerinde durulmuştur. İmparatorluğun reform süreci boyunca kendi içinde yüzleşmek zorunda kaldığı yönetimsel ve sosyal problemlerle birlikte, emperyalist devletlerle yaşadığı krizler ve yapılan savaşlar da ikinci bölümde ayrıntılarıyla anlatılan konular arasındadır. Son olarak içsel ve dışsal baskıların artışıyla yükselen Çin milliyetçiliği ve imparatorluğun yıkılış süreci açıklanmaya çalışılmıştır. Kuruluşundan itibaren Çin İmparatorluğu'nun güçlü ve zayıf yanları analiz edilmeye ve emperyalist güçlerin 19.Yüzyıl'da nüfuz alanlarını Uzakdoğu'ya genişletmesinin bu denklemdeki yeri tayin edilmeye çalışılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, 19.Yüzyıl'dan itibaren emperyalist devletlerin Uzakdoğu'daki faaliyetlerinin Çin İmparatorluğu'nun yıkılışında önemli bir payı olduğunu kabul edilmekle birlikte, idari, sosyal, kültürel ve askeri sorunların imparatorluğu tehditlere açık hale getirdiği ve bu sorunlar aşılamadığı için imparatorluğun varlığını sürdüremediği sonucuna varılmıştır.