Ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) kuraklık ve yüksek sıcaklık stresine toleranslılığa yönelik markör geliştirilmesi, bu stres faktörlerinin nişasta biyosentez yolağında rol alan genlerin ifade düzeyleri üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ KÖM
Danışman: SERKAN URANBEY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı; ekmeklik buğdayda kuraklık ve yüksek sıcaklık stresine toleranslılığa yönelik moleküler markör geliştirilmesi, kuraklık, yüksek sıcaklık ve kuraklık+sıcaklık stres koşulları altında buğdayda nişasta biyosentezinde meydana gelen değişimlerin moleküler düzeyde araştırılmasıdır. Bu amaçla çalışmada, kuraklık ve yüksek sıcaklık stresine toleranslı Zubkov ile bu stres koşullarına hassas olan Atay 85 buğday çeşidi çalışmada kullanılmıştır. Nişasta sentez yolağında AGPaz, nişasta sentez, nişasta dallanma enzimi, dallanma bozucu enzim, amilaz enzimlerinin yanı sıra sukroz mekanizması için önemli bazı genlerin ifade düzeyleri RT-PCR yöntemiyle belirlenmiştir. Stres koşulları altında Atay 85 ve Zubkov çeşitleri arasında önemli nişasta biyosentezi ile ilgili genlerde ifade farklılıkları saptanmıştır. Atay 85 çeşidi kontrol bireylerinde nişasta biyosentezinin yüksek olduğu, ancak tüm test edilen stres koşullarından oldukça olumsuz etkilendiği, Zubkov çeşidinin tüm stres koşullarına daha toleranslı olduğu, nişasta biyosentez mekanizmasında büyük bir gerileme olmadan, fotosentetik aktivitesine devam ettiği görülmüştür. Benzer olarak, total nişasta ve şeker içeriklerinin hassas Atay 85 çeşidinde kıyasla toleranslı Zubkov çeşidinde stresten daha az etkilendiği belirlenmiştir. Markör geliştirme çalışmalarında kuraklık, sıcaklık, kuraklık+sıcaklık streslerine toleranslılığı ve hassasiyeti temsil edecek ve KASP genotipleme analizlerinde kullanılabilecek markör geliştirme çalışmaları kapsamında, sıcaklık stresine hassasiyeti temsil eden 1 adet ve sıcaklık stresine toleransı temsil eden 1 adet olmak üzere 2 adet ümit var markör dizisi elde edilmiştir. Bu çalışma TÜBİTAK 2211-C bursu 1649B031500550 başvuru numarası ve 16H0447001 numaralı Ankara Üniversitesi BAP projesi ile desteklenmiştir. Anahtar kelimeler: Buğday, sıcaklık ve kuraklık stresi, nişasta, KASP markör, gen ifadesi