Postmortem interval tayininde kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu ile akciğer dokusunda miRNA analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ BİLİMLER ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜHEDA KOCABIYIK
Danışman: NACİYE LALE ŞATIROĞLUTUFAN, NACİYE LALE TUFAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:François-Emmanuel Foderé, 19. yüzyılda somatik ölümü organizmanın hayati fonksiyonlarının geri dönüşümsüz kaybı olarak tanımlamıştır. Bu bağlamda somatik ölüm; kalp atımının durması, solunumun sonlanması ve merkezi sinir sistemi fonksiyonlarının geri dönüşümsüz kaybı ile karakterizedir. Ölümden sonra geçen süre postmortem interval (PMİ) olarak tanımlanır, PMİ'nin doğru şekilde belirlenmesi adli vakalarda olayların zamanının anlaşılması ve yasal sürecin yürütülebilmesi açısından önemlidir. Günümüzde adli tıpta PMİ tayininde postmortem fiziksel bulgularla birlikte biyokimyasal ve entomolojik yöntemler kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemlerin çevresel koşullardan ve bireysel faktörlerden etkilenmesi, elde edilen sonuçların güvenilirliğini sınırlamaktadır. Özellikle sıcaklık, nem gibi çevresel faktörler, PMİ hesaplamalarında yanıltıcı sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle, çevresel ve bireysel faktörlerden görece daha az etkilenen, ölçülebilir ve tekrarlanabilir yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaç doğrultusunda adli bilimlerde moleküler belirteçlere yönelik ilgi giderek artmıştır. Son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte moleküler biyolojik yöntemler PMİ araştırmalarına dâhil edilmiş; DNA ve RNA temelli yaklaşımlar bu alanda dikkat çekmeye başlamıştır. MikroRNA'lar (miRNA), yaklaşık 20-25 nükleotid baz uzunluğunda, protein kodlamayan ve gen ekspresyonunun post-transkripsiyonel düzenlenmesinde rol oynayan küçük RNA molekülleridir. miRNA'ların dokuya özgü ifadeleri, gösterdikleri ekspresyon paternleri ve çevresel koşullara karşı görece dirençli olmaları, onları PMİ tayini açısından potansiyel biyobelirteçler hâline getirmektedir. Ayrıca ölüm sonrası gelişen hipoksiye bağlı olarak miRNA ekspresyon düzeylerinde meydana gelebilecek değişimlerin PMİ ile ilişkili olabileceği bildirilmiştir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında, servikal dislokasyon yöntemi ile sakrifiye edilen yetişkin Wistar albino ratlardan 24°C'de farklı postmortem zaman aralıklarında alınan akciğer doku örneklerinde, PMİ çalışmalarında henüz değerlendirilmemiş, akciğer dokusunda yüksek ekspresyon gösteren ve hipoksi ile ilişkili miR-10a-5p, miR-26a-5p, miR-30a-5p, miR-126a-5p ve miR-143-3p'nin ekspresyon düzeyleri kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-qPCR) yöntemi ile ölçülmüştür. Normalizasyon için endojen kontrol olarak U6 küçük nükleer RNA kullanılmış ve miRNA ekspresyon seviyeleri ile ölüm sonrası geçen süre arasındaki olası ilişkiler ΔCt değerleri ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda, incelenen miRNA'lardan miR-10a-5p, miR-26a-5p, miR-30a-5p ve miR-143-3p'nin ekspresyon düzeylerinde postmortem zaman noktaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmış; özellikle miR-10a-5p ve miR-143-3p'nin akciğer dokusunda PMİ ile ilişkili olabileceği belirlenmiştir. Literatürde akciğer dokusunda PMİ tayinine yönelik miRNA temelli çalışmaların sınırlı olması ve seçilen miRNA'ların bu amaçla daha önce değerlendirilmemiş olması dikkate alındığında, bu çalışma PMİ tayininde akciğer dokusunda yapılmış özgün bir ön çalışma niteliği taşımaktadır.