Kayıp veri problemi ve farklı değer atama yaklaşımlarının whodas-2.0 ölçeğinin psikometrik özellikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİYOİSTATİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU SIDDIKOĞLU
Danışman: BEYZA DOĞANAY ERDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bireylerin aktivite ve toplumsal yaşama katılımlarını değerlendirme amacıyla 1999 yılında DSÖ tarafından ICF'e dayalı Dünya Sağlık Örgütü Engellilik Değerlendirme Çizelgesi 2.0 (WHODAS 2.0) geliştirilmiştir. Kişilere ait engellilik düzeyinin doğru ve güvenilir olarak ölçülmesi önemlidir. Engellilik gibi gizil özellikleri ölçmek için toplanan hasta özbildirim sonuçlarının değerlendirilmesinde Rasch analizi kullanılır. Araştırma çok iyi planlanmış olsa bile uygulama sırasında birçok nedenle çalışmanın başlangıcında toplanması planlanan veriye, çalışma bittiğinde ulaşılamamış olabilir. WHODAS 2.0 uygulama kılavuzunda atlanmasına ve puanlamada hariç tutulmasına izin verilen İş/okul yaşamı faaliyetleri (D5.8 - D5.11) ile ilgili maddelerinde sistematik kayıp veri sıklıkla gözlenmektedir. Kayıp veriler varlığında ölçülmek istenen engellilik düzeyinin doğru ve güvenilir olarak ölçülüp ölçülmediği sorunu ortaya çıkmaktadır. Gerçek veri parametreleri üzerinden benzetim çalışması kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmada, kayıp veri sorunu verinin eksiksiz olduğu durumun standart ölçüt olarak kullanıldığı karşılaştırmalarla incelenmiştir. Benzetim çalışmaları, genel olarak kayıp veriler varlığında Rasch modellerinden bulunan kişi parametre kestirimlerinin doğru kestirimler olduğunu göstermektedir. Ancak kestirimlerin güvenirliği tam veride bulunanlardan bir miktar düşük bulunmaktadır. Maddeleri çalışma dışında tutmak bilinmezliği arttırdığı için model sonuçlarını ve psikometrik ölçümleri olumsuz yönde etkilemektedir. Ankor yöntemi yapısal kayıp veriye rastlanan maddelerle nasıl başa çıkılacağına dair pratik bir yaklaşım sunmaktadır ancak tahminlere ilişkin psikometrik özellikleri bozabilmektedir. Yanıt fonksiyonu ile kayıp veri yerine değer atama yöntemi ile parametrelere ilişkin güvenirlik ölçütleri tam veriden bulunanlara çok benzer bulunmuştur. Tahminlerinin güvenirliği açısından, yanıt fonksiyonu ile atama yapılan veri setleri kayıp veri setlerinden daha yüksek tahmin güvenirliğine sahiptir. Araştırmacılar WHODAS 2.0 ile toplanan verilerde kayıp veri ile karşılaştığında, yanıt fonksiyonunu engellilik seviyesi tahminlerinin kesinliğini arttırmak için kayıp verilerle mevcut veri analizinden daha uygun bir yaklaşım olarak kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Kayıp veri analizi, Kısmi kredi modeli, Test Eşitleme Yaklaşımı, Yanıt Fonksiyonu, WHODAS 2.0