Gazzali'nin delil anlayışı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA GÜNER
Danışman: ŞABAN ALİ DÜZGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gazzâlî, mantıgı basta kelâm olmak üzere slâmî ilimlere dâhil eden kisi olarak tanınmaktadır. Gazzâlî'nin böyle tanınması onun tümdengelim yöntemini temele alan klasik mantıgın kelâmda kullanılmasını ısrarla savunmasından kaynaklanmaktadır. Gazzâlî, tümevarım ve analoji yöntemlerinin kelâmda kullanılmasını uygun bulmazken fıkıhta kullanılmasını onaylamıstır. Bunun sebebi aklî alanda kesin yöntemin dısına çıkmak istememesidir. En kesin yöntem olarak tümdengelimi benimsemistir. Gazzâlî'nin kelâmcıları elestirdigi bir husus `delâletü's-sâhid `ale'l-gaib' yöntemini kullanmalarıdır. `Delâletü's-sâhid `ale'lgaib' yönteminin kelâmda kullanılmasını uygun bulmamasının ardında yatan gerekçelerden biri bilinenle bilinmeyen (görünenle görünmeyen) arasındaki benzerligi kuracak illetin yanlıs belirlenme ihtimalidir. Digeri bilinenin (sahidin) dayandıgı atomculugun herkes tarafından kabul görmeyen bir yöntem olması ve sıradan insanların anlayamayacagı kadar teknik kavramlar içermesidir. Sanıldıgının aksine Gazzâlî'nin toplumun tüm kesimlerini kelâm ilminden uzak tutmak istemesi gibi bir durum söz konusu degildir. O, âlimlerin bir kısmını mukallit sınıfına dâhil etmekteydi. Kelâmî meseleleri düsünmeden baskalarını taklitle yetinen insanların teknik kavramların sıkça geçtigi kelâmî tartısmalardan uzak tutulması yadırganacak bir durum degildir. Fakat basta Allah'ın varlıgını ispat olmak üzere diger itikâdî meseleleri akılla temellendirmeye çalısan kelâm ilmi, insanların uzak tutulacagı bir ilim haline getirilmeden de onlara hitap edebilir. Kelâm ilminin, slâm itikadını hem dısarıdan gelecek saldırılara karsı korumak hem de imanı aklî olarak temellendirmek için farklı ispat yöntemlerine basvurması ve tartısma tekniklerine egilmesi kaçınılmazdır. Gazzâlî'nin kelâm ilmini kimi zaman hasta olan insanlara verilecek ilaç mesabesinde görüp kimi zaman da farklı dînî akımların çok bulundugu bir bölgede bu ilmin ögrenilmesi ve ögretilmesinin zaruriliginden bahsetmesi de bu gerekçeyle iliskilidir.