Türkçe sözlükte eşdizimli ögelerin sunumu ve görünümleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELTEM AYABAKAN

Danışman: GÜLSÜN LEYLA UZUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, eşdizimli sözcüklerin Türkçe Sözlüklerde sunulup sunulmadığı araştırılmış ve eşdizimli sözcüklerin sözlükte nasıl sunulduğunun belirlenebilmesi için Türk Dil Kurumu'nun Türkçe Sözlük'ü incelenmiştir. Eşdizimli sözcüklerin belirlenebilmesi amacıyla TDK Türkçe Sözlükle birlikte Ötüken Türkçe Sözlük ve Misalli Büyük Türkçe Sözlük kullanılmıştır. Bu sözlükler İngilizce eşdizimlilik sözlükleri olan Oxford Eşdizimlilik Sözlüğü, BBI İngilizce Eşdizimlilik Sözlüğü ve Collins Eşdizimlilik Sözlüğü ile karşılaştırılmıştır. TDK Türkçe Sözlük'ten basit rastlantısal örnekleme yöntemi ve iadeli seçim yoluyla sekiz madde başı seçilmiş ve bu madde başlarının içinde bulunan tüm sözcükler eşdizimli olup olmama durumlarına göre ele alınmıştır. Bu amaç doğrultusunda sözcükler ilk olarak eşdizimli sözcük, serbest sözcük birleşimi ve deyim olarak birbirinden ayrılmış sonra eşdizimli sözcükler kendi içerisinde üçlü eşdizimliler ve hafif eylemlerle kurulan eşdizimliler olarak belirlenmiştir. Eşdizimli sözcükler tezin ekler bölümünde TDK Türkçe Sözlük'te verildiği gibisunularak, serbest sözcük birleşimi ve deyimler eşdizimli sözcüklerin hemen altında gösterilmiştir. Ayrıca sözlükte yer almayan ancak eşdizimli olduğu belirlenen sözcükler eşdizimli sözcüklerin içinde "#" işaretiyle belirtilmiştir. Sonuç olarak, TDK Türkçe Sözlük'ün içinde yer alan ancak eşdizimlilik bilgileri verilmeyen sözcükler benzer özellikteki diğer Türkçe Sözlüklerdekive İngilizce Eşdizimlilik Sözlüklerindeki sözcüklerle karşılaştırılarak belirlenmeye çalışılmıştır.