Küresel dengesizlikler: Heterodoks bir yaklaşım

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DENİZ ABUKAN

Danışman: SERDAL BAHÇE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İkinci Dünya Savaşı sonrasında küresel kapitalist sermaye birikimi Bretton Woods sabit altın dolar rejimi altında, ABD önderliğinde ve Keynesyen politikalar çerçevesinde göreli istikrarlı bir şekilde sürdürülmüştür. 1970'lerde sistemin artan iç çelişkileri sonucu Bretton Woods dönemi sona ermiştir. Ardından güç kazanan ve 1980 sonrasında egemen iktisadi ve sosyal paradigma haline gelen neoliberalizm ile finansallaşma, deregülasyonlar ve sermaye hareketlerinin yoğunlaşması süreçleri ile göreli istikrarın yerini artan dengesizlikler almıştır. Özellikle 1990'ların ikinci yarısından sonra hegemon ülke olan ABD rekor düzeylerde cari açıklar verirken Çin başta olmak üzere ihracata dayalı büyüyen ülkeler ve petrol ihracatçıları tarafından bu açıklar finanse edilmiştir. Sermayenin zengin ülkelerden fakir ülkelere olan geleneksel teorideki akışı tersine dönmüş, küresel üretimin ise önemli bir kısmı merkez kapitalist ülkelerin dışında gerçekleştirilmiştir. İktisat yazınında küresel dengesizlikler diye adlandırılan bu gelişmeler, son yıllarda önemli ve tartışmalı bir konu haline gelmiştir. Çalışmada ABD hegemonyası altında neoliberal küresel ekonominin yapısal çelişkileri sonucu ortaya çıkan üç gelişmenin küresel cari işlemler dengesizliklerinin daha önce görülmedik düzeylere ulaşmasında başrolü oynadığı iddia edilmektedir. Bunlar; ABD ekonomisinin küresel ekonomide aşırı tüketim bölgesine dönüşümü süreci, küresel üretim bölgesinin Güney ve Doğu Asya'ya kayışı ve Çin'in küresel kapitalist sisteme eklemlenmesi, artan finansallaşmayla cari açık ve fazla veren bölgeler arasındaki kredi geri çevrimi mekanizmasıdır.