Türkçede eş anlamlılık

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞAHRU PİLTEN

Danışman: Fatma Sema Özönder

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin konusu eş anlamlılık kavramının tarihî ve modern Türk lehçeleri arasında karşılaştırmalı olarak incelenerek, genel Türk dili içindeki yerinin tayin edilmesidir. Bu bağlamda konunun kapsamı göz önüne alınarak ?ızdırap kavramı? çalışma evreni olarak tespit edilmiştir. Izdırap sözcüklerinin arasından emgek sözcüğü örneklem olarak seçilmiştir.Tez, Önsöz, İçindekiler, Giriş, Kısaltmalar ve İşaretler başlıklarını takip eden 2 Bölümden meydana gelmektedir. 1. Bölüm Eş Anlamlılık Kavramı, Bakış ve Yaklaşımlar başlığını taşımaktadır. Bu bölümde anlam ve eş anlamlılık kavramı teorik olarak tüm yönleri ve türleriyle incelenmiştir. Ayrıca burada eş anlamlılıkla ilgili ?semantik tarz?, ?varyasyon boyutları: alan, tarz ve üslüp?, ?eş dizimlenme ve çeşitleri? üzerinde de durulmuştur. 2. Bölüm Türk Dilinde Eş Anlamlılık başlığını taşımaktadır. Bu bölümde eş dizimlilik ilişkisinin sözcüklerin anlamsal yapılarına ve kullanım alanlarına etkisinin tayin edilmesi amacıyla öncelikle emgek sözcüğü temelinde anlam ve eş dizimsel özellikleri tespit edilmiş ve eş dizimsellik alışkanlıklarının gelişimi ve değişimi, ETü.'den çağdaş Türk lehçelerine dek izlenmiş, mutlak eş anlamlılık, bilişsel eş anlamlılık, yakın eş anlamlılık ilişkilerine göre değerlendirilmiştir. Tarihselden moderne Türk dilinde eş anlamlılık ilişkisinin oluşum, gelişim, sona eriş süreçleri, sözcükler arasındaki eş anlamlılık derecesini etkileyen kullanır farklılıklarını oluşturan bölge, sosyal tabaka, cinsiyet ve yaş; kullanım farklılıklarını oluşturan alan, tarz, üslup faktörleri, seçmesel sınırlamalar ve konuşurlar tarafından sonradan eklenen eş dizimsel sınırlamalar incelenmiştir.Tez Sonuç, Kavramlar Sözlüğü, Kaynaklar, Türkçe ve İngilizce Özet ile son bulmaktadır.