Daphnia magna model organizması üzerinde çinko oksit nanopartikül (ZnO NP) toksisitesinin mikrokozm yaklaşımı kullanılarak değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZLEM YILDIRIM

Danışman: MEHMET BORGA ERGÖNÜL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde nanoteknolojinin önemi ve nanopartiküller kullanılarak yeni malzemelerin üretimi giderek artmaktadır. Günlük yaşantımızda pek çok alanda kullanılan bu maddeler pek çok araştırmaya konu olmuştur. Bunun en temel sebebi; birçok sektörde kullanılması ve ekonomik olmasının yanı sıra, çevre ve insan sağlığına olan toksik etkileridir. En çok üretilen metal oksit partiküllerden biri olan çinko oksit nanopartikülü, özellikle kozmetik ve hijyen alanlarında sıklıkla kullanılmaktadır. Bu durum; sucul ortamlarda çinko oksit nanopartiküllerin birikiminin artmasına, dolayısıyla önemli bir çevre sorunu haline geldiğine işaret etmektedir. Bu sebeple, nanopartiküllerin doğal ortamlardaki akıbetine ışık tutulması ve sucul ortamlarda bu kirliliğin giderilmesine yönelik çalışmaların artırılması son derece önemlidir. Mikrokozm yaklaşımının kullanıldığı bu çalışmada; Daphnia magna için laboratuvar ortamında 96 saatlik lethal konsantrasyonun belirlenmesi, belirlenen lethal konsantrasyonun %25, %50 ve %75'i oranında çinko oksit nanopartikülü içeren farklı deney ortamlarındaki mortalite oranlarının saptanması ve Egeria densa sucul bitkisinin mortalite oranları üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Daphnia magna için belirlenen 96 saatlik lethal konsantrasyon 0.346 mg/L'dir. Yapılan deneyler sonucunda, 96 saatin sonunda en çok mortalite bitkili havuz suyu ortamında gerçekleşmiştir. Sonuç olarak; ZnO NP'nin toksisitesinin doğal su ortamında musluk suyu ortamından daha az olduğu, bununla birlikte bitkili havuz suyunda mortalitenin arttığı tespit edilmiştir.