Çerkeşîzade Mehmet Tevfîk Efendi ve Kasâid-i Tevfîk'i

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYMA YEŞİL

Danışman: ABDULMECİT İSLAMOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çerkeşîzade Mehmet Tevfîk Efendi, Halvetiyye- Şabaniyye tarikatının bir kolu olan Çerkeşiyye tarîkatının kurucusu Şeyh Mustafa Efendi?nin torunu Osman Vehbi Efendi?nin oğludur. Tevfîk Efendi 1826 yılında Ankara?da dünyaya gelmiştir. XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu?nun son dönemlerine şahit olan Tevfîk Efendi, çeşitli vilayetlerde kadılık görevlerinde bulunmuş, müderrislik yapmış ve Meclis-i Meşâyıh nâzırlığına kadar yükselmiştir. Neredeyse ömrünün son anına kadar vazife başında bulunan ve Şeyhülislâm olacakken ömrü vefâ etmeyen bir Osmanlı âlimidir. 1901 yılında İstanbul?da vefat etmiştir. Vazifeleri esnasında pek çok risâle kaleme almış olan müellifimizin, edebî anlamda tek eseri Dîvânçe?sidir. Eserin ilk baskısı Mısır?da ikinci baskısı da bazı eklemeler yapılarak İstanbul?da Mihran Matbaası?nda yapılmıştır. Şairimiz şiirlerinde Tevfîk mahlasını kullanmıştır. XIX. yüzyıl, her alanda olduğu gibi edebiyat dünyasında da, yeni oluşumların arandığı ve uygulandığı karışık bir dönemdir. Buna rağmen Tevfîk Efendi, eserini klasik özelliklere bağlı kalarak kaleme almıştır. Eserinde, kasîde nazım şekliyle yazılmış on altı adet şiirin yanı sıra, bir mesnevî bulunmaktadır. Hiç gazeli bulunmayan şairimizin Dîvânçe?sinde; tevhid, na?t, medhiyye, miracîyye, nasihatnâme ve mersiyye türlerinde şiirler mevcuttur.