Özel Tüketim Vergisinin Gelir Dağılımına Etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMET AKSOY

Danışman: EDA ÖZDİLER KÜÇÜK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gelir dağılımı konusu geçmişten bu yana ekonomi alanının en önemli sorunlarından birisi olmuştur. Günümüzde de siyasi, sosyal ve ekonomik birçok açıdan gelir dağılımı eşitsizlikleri hem dünyada hem de Türkiye'de büyük bir sorun olarak devam etmektedir. Nitekim ülkemizde 2020 yılı istatistiklerine göre gelirden en yüksek payı alan % 20'lik nüfus grubu toplam gelirin % 47'sine sahiptir. Gelir dağılımı ölçümlerinde önemli bir yeri olan gini katsayısı ülkemizde 2020 yılında 0,410 olmuştur ve bu oran gelirin adil paylaşılmadığını göstermektedir. Gelir dağılımında adaletin sağlanması hükümetlerin önem verdiği iktisat politikası amaçlarından biridir ve bu amaç için kullanılan araçlardan birisi de vergi politikalarıdır. Türkiye'de vergilerin yapısına bakıldığında vergilerin büyük bir kısmının teorik olarak kişilerin şahsi gelir durumunu göz önünde bulundurmadığı için gelir dağılımı açısından olumsuz vergiler olarak bilinen dolaylı vergiler olduğu ve burada da önemli kısmının özel tüketim vergisi olduğu görülmektedir. Bu çalışma, özel tüketim vergisinin gelir dağılımına etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Vergilerin gelirin yeniden dağılımında adaleti sağlaması için bazı temel özellikler bulunmaktadır. Bu özellikler ışığında ülkemizdeki özel tüketim vergisi uygulamasının incelendiği çalışmada bu verginin gelir dağılımı açısından olumsuz özelliklerinin daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte gelir dağılımı açısından bazı olumlu özelliklere de sahip olan özel tüketim vergisinin bu yönünün daha iyi hale gelmesi amacıyla çalışma sonucunda bazı önerilere de yer verilmiştir.