Dünyevileşme ve dindarlık ilişkisi üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT KALIÇ
Danışman: ÖZNUR ÖZDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, seküler tutum ve Tanrı algısından yola çıkarak "dünyevileşme"; dinî yönelimden hareketle de "dindarlık" düzeyi belirlenerek dünyevileşme ve dindarlık ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, birçok farklı lokasyondan göç alarak hızlı bir demografik değişim sürecine girmesi ve özellikle farklı dünya görüşlerini aynı havzada buluşturarak "karmaşık bütünsellik" örneği gösteren ender kentlerden olmasıyla dikkat çeken Mersin ilinde gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma deseninin oluşturduğu bu araştırmada, 406 katılımcının dünyevileşme olgusu karşısındaki dindarlık düzeyleri ve bunun bağımsız değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Buna göre araştırma, "ilişkisel tarama modeli" merkeze alınarak düzenlenmiştir. Araştırma verileri; "Seküler Tutum Ölçeği", "Tanrı Algısı Ölçeği" ve "Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda mutlak olarak dünyevi/seküler tutumun dinî yönelimi olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan, sevgi yönelimli Tanrı algısının dinî yönelimi olumlu ve anlamlı; korku yönelimli Tanrı algısının ise olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu ortaya çıkmıştır. Bulguların ayrıntılı olarak ele alınması için ölçek alt boyutlarının analize dâhil edilmesi neticesinde, dünyevileşme/sekülerlik ve modernlik tutumunun içsel dinî yönelimi olumsuz; rasyonellik tutumunu ise olumlu ve anlamlı olarak yordamakta olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, dünyevileşme/sekülerlik tutumunun katı kuralcı dinî yönelimi ve dışsal dinî yönelimi olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu bulgulanmıştır. Ayrıca, modernlik ve rasyonellik tutumlarının sorgulayıcı dinî yönelimi olumlu ve anlamlı olarak yordamakta olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmada, sevgi yönelimli Tanrı algısının; içsel dinî yönelimi, katı kuralcı dinî yönelimi ve dışsal dinî yönelimi olumlu ve anlamlı olarak yordamakta olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık korku yönelimli Tanrı algısının, katı kuralcı dinî yönelimi ve dışsal dinî yönelimi olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca sevgi yönelimli Tanrı algısının, sorgulayıcı dinî yönelimi olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu görülmüştür. Araştırma, sevgi yönelimli Tanrı algısının, dünyevileşme/sekülerlik tutumunu olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu; korku yönelimli Tanrı algısının ise dünyevileşme/sekülerlik tutumunu yordamadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte sevgi ve korku yönelimli Tanrı algısının, modernlik ve rasyonellik tutumunu olumsuz ve anlamlı olarak yordamakta olduğu bulgulanmıştır.