Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL İBRAHİM AYDOĞDU
Danışman: Fatime Nilüfer Yalçındağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çalışmanın amacı, kliniğimizdeki Behçet üveiti ile takip edilen hastaların oküler tutulumu olmayan Behçet hastaları ve sağlıklı kontroller karşısında vitamin D düzeylerinin değerlendirilmesi, vitamin D'nin Behçet hastalığında üveit gelişimi veya üveit aktivitesi açısından bir risk faktörü olup olmadığının incelenmesi ve ilerde yapılabilecek prospektif çalışmalara altyapı oluşturmaktır. Yöntem: Çalışmamıza Behçet tanısına bağlı üveit gelişimi olan Behçet üveiti hastaları (BÜ), Behçet tanısı olup üveit öyküsü olmayan üveitsiz Behçet hastaları (BH) ve genel oftalmoloji polikliniğine başvuran sistemik şikayeti ve hastalığı olmayan sağlıklı gönüllüler dahil edilmiştir. Katılımcılara rutin oftalmolojik muayene sonrası, onam formu alındıktan sonra Behçet Hastalığı Anlık Aktivite Formu (BDCAF) ve Güneşten Faydalanma Anketi dolduruldu. Hastane bilgi işlem sistemi aracılığıyla hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet, ilk tanı yaşı, hastalık süresi) ve yakın zamanda değerlendirilen laboratuvar bulguları kayıt altına alındı. Periferik venöz kan örneğinden santrifüj sonrası süpernatant ayrıştırıldı ve -80˚C tıbbı buzdolabında çalışma sonuna kadar muhafaza edildi. Analiz için tüm numuneler aynı anda üniversitemiz Tıbbı Biyokimya AD laboratuvarında 25-OHD için High-Performance-Liquid-Chromatography (HPLC) ve 1,25-OHD için Enzyme Linked Imuno Sorbent Assay (ELISA) yöntemiyle ölçüldü. Bulgular: Çalışmamıza 43 aktif, 40 inaktif toplam 83 BÜ, 62 üveitsiz BH ve 33 kontrol grubu olmak üzere toplam 178 kişi dahil edildi. Gruplar BH, BÜ ve kontrol grupları arasında yaş, cinsiyet ve tanı yaşları açısından anlamlı fark yoktu (sırasıyla p=0.55, p=0.053, p=0.925). BDCAF skorları açısından gruplar benzerdi (p=0.519). Güneşten koruyucu faktörler ve gıda takviyeleri açısından gruplar arası anlamlı fark yoktu. 25-OHD açısından kontrol grubu ile tüm Behçet hastaları birbirine benzerdi (sırasıyla 13.6(25.6), 17.5(15.5), p=0.838). 25-OHD açısından kontrol, BÜ ve BH grupları arasından anlamlı fark izlenmedi (sırasıyla 13.6(25.6), 17.0(15.6), 19.3(16.7), p=0.911). 25-OHD düzeyleri, kontrol, BH aktif ve inaktif üveitlerin karşılaştırıldığında, aktif üveitlerde inaktif üveitlere göre anlamlı olarak daha düşüktü (sırasıyla 13.6(25.6), 19.3(16.7), 19.5(19.6), 13.1(13.5), p=0.02). Lojistik regresyon analizinde 25-OHD düzeylerindeki her 1ng/ml azalma %5.9 aktif üveit riski ile ilişkili bulunmuştur. (OR:%5.9 Cl:0.901-0.983 p=0.007).1,25-OHD düzeyleri tüm Behçet hastalarında, kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşüktü ( sırasıyla 1868(307), 1179(740), p<0.001).1,25-OHD seviyeleri, BH ile BÜ grupları arasında benzer iken(sırasıyla 1285(653), 1132(785), p=0.154), her ikisi de kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.001). Aktif üveit grubunda, BH grubuna göre daha düşükken(sırasıyla 893(650), 1252(608), p=0.0268), BH ile inaktif üveitler aralarında benzerdi(p=1.0). Tartışma: Vitamin D, çeşitli otoimmün hastalıklar ile ilişkisi gösterilmiş olan immün sistem üzerinde efektör bir hormondur. Bu çalışma 25-OHD ile Behçet üveiti ilişkisini ve serum 1,25-OHD düzeyleri ile Behçet hastalığı ve Behçet üveiti ilişkisini değerlendiren ilk çalışmadır. Sonuçlarımız, meta-analiz verilerine uygun olarak, 25-OHD ve Behçet hastalığı arasında bir ilişki olmadığını gösterdi. Behçet hastalarında üveit gelişimi ile 25-OHD arasında bir ilişki olmadığı görüldü. Literatür ile benzer şekilde 25-OHD düzeylerindeki azalmanın üveit aktivitesi ile ilişkili olduğu izlendi. 1,25-OHD düzeylerinin, sağlıklı kontroller karşısında tüm hasta gruplarında azaldığı izlendi, bu nedenle 1,25-OHD'nin BH ve BÜ gruplarındaki ortak bir etkiden, sistemik Behçet inflamasyonu ile ilişkili olduğu düşünüldü. Bu sonuçlar, 25-OHD düzeylerinin üveit aktivitesi ile ilişkili olabilirken, 1,25-OHD düzeylerinin Behçet hastalığındaki genel sistemik bir inflamasyon veya vaskülit ile ilişkili olabileceğini göstermekte olup, neden-sonuç ilişkisinin ispatlanması ve replasman tedavilerinin önerilebilmesi için daha çok veri ve prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.