Stabilite göstergeli sıvı kromatografisi ile montelukast içeren ikili etken maddelerin farmasötik dozaj şekillerinden aynı anda analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SELDA ZENGİN KURNALI

Danışman: Bengi Uslu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı alerjik rinit tedavisinde yaygın kullanılan Desloratadin, Levosetirizin ve Montelukast etken maddelerinin ve safsızlıklarının iki farklı sistem kullanılarak aynı anda analizleri için yöntemi belirlemektir. Yöntem geliştirme aşamasında farklı hareketli faz bileşimi, farklı sıcaklık, akış hızının yöntem üzerindeki etkileri gibi deney şartları optimize edilmiştir. Optimizasyon çalışmaları sırasında tespit edilen bazik hidroliz ve oksidayon bozundurmaları ile oluşan safsızlıkların molekül ağırlığı SK-KS yöntemi ile belirlenmiştir. Yöntemlerin biri olan UPSK-FDD yöntemi ile analiz çalışmaları Zorbax SB-Phenyl, 50×4,6 mm, 1,8µm kolonda, sıcaklık 25°C ve 0,6 mL dk-1 akış hızı ile yapılmıştır. Hareketli faz içeriğinde; ACN (%0,15 trifloro asetik asit içeren) ve 5 mM amonyum asetat (trifloro asetik asit ile pH sı 3,2 ye ayarlandı) akış programı ile uygulanmıştır. UPSK-FDD yöntemi dalga boyu 238 nm ve enjeksiyon hacmi 10 µL olarak belirlenmiştir. Geliştirilen bir diğer yöntem olan YPSK-FDD yöntemi ile çalışmalar Inertsil, Ph3 100×4,6 mm, 3µm kolonda, sıcaklık 25°C ve 1,2 mL dk-1 akış hızı ile yapılmıştır. Hareketli faz içeriğinde; ACN (%0,15 trifloro asetik asit içeren) ve 5 mM amonyum asetat (trifloro asetik asit ile pH sı 3,2 ye ayarlandı) akış programı ile uygulanmıştır. YPSK-FDD yöntemi dalga boyu 238 nm ve enjeksiyon hacmi 20 µL olarak belirlenmiştir. Montelukast ve Levosetirizini aynı anda analiz için alternatif bir YPSK-FDD yöntemi de geliştirilmiştir. Bu yöntem ile çalışmalar Kinetex C18 (150 mm x 4,6 mm, 5,0 µm) kolonda, sıcaklık 40°C, akış hızı 1,5 mL dk-1, dalga boyu 240 nm ve enjeksiyon hacmi 10 µL olarak belirlenmiştir. Hareketli faz içeriğinde; Metanol: Amonyum asetat (pH: 4)- 10 mM, 85:15 (h/h) ile uygulanmıştır. Geliştirilen yöntemler valide edilmiş; hızlı, seçici, hassas, güvenilir, çevreci yöntemlerdir. Önerilen UPSK-FDD ve YPSK-FDD yöntemleri farmasötik dozaj formlarında da başarı ile uygulanmıştır. Böylece analiz sonuçlarının yardımcı maddelerden etkilenmediği ve ilaç numunelerine uygulanabilirliği de gösterilmiştir. Ayrıca geliştirilen her iki yöntemin istatistiksel değerlendirmesi Student-t ve F testi ile yapılmış ve yöntemlerin birbirine eşdeğer oldukları gösterilmiştir.