Anadolu'da Roma Dönemi zırhlı heykelleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ARKEOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANDEMİR ZOROĞLU
Danışman: MUSA KADIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Roma heykeltıraşlık sanatının en yaygın tasvir unsurlarından biri olan zırhlı heykeller, İmparatorluk Dönemi propaganda sisteminin en önemli figürlerinden biri olarak kullanılmışlardır. Bu çalışmada Roma hâkimiyetinin Küçük Asya coğrafyası içerisinde yer alan eyaletlerinde bulunmuş zırhlı heykellerin şablon, kompozisyon ve ikonografik farklılıklarına göre yapılan sınıflandırma üzerinden tipolojisi ve stil gelişimine ilişkin birtakım tespitler yapılmıştır. Yapılan tipolojik ve stilistik sınıflandırmaya göre Anadolu'da varlığı önceden bilinen heykeltıraşlık merkezlerinden Aphrodisias, Prokonnesos ve Dokimeion atölyelerinde zırhlı heykel üretiminin varlığı ortaya konmakla birlikte, bazı yerel atölyelerde de daha düşük kaliteli zırhlı heykellerin üretilebildiği anlaşılmıştır. Buna ek olarak Erken İmparatorluk Dönemi'nden itibaren Kıta Yunanistan'ından; Traian Dönemi'nden itibaren ise Afrika'daki mermer atölyelerinden (Numidia) Anadolu'ya zırhlı heykellerin ithal edildiği görülmüştür. Tez çalışmasının zırhlı heykellerin ikonografisine ilişkin incelemelerin yapıldığı bölümde Anadolu'da bulunmuş zırhlı heykeller üzerinde yer alan kabartmalarla, heykele iliştirilmiş olan atribütlerin anlamları üzerinde bazı önermeler yapılarak bunlara imparatorluk idaresi tarafından yüklenen mesajlar anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu temsili mesajlar arasında öne çıkan en önemli vurgu, zırhlı bir kostüm içerisinde bulunan imparator, barındırdığı tanrısal mucizeler yardımı ile halkı korumakta olan muzaffer bir komutandır. Anadolu'da bulunmuş zırhlı heykellerin kronolojik analizi dikkate alındığında Geç Helenistik Dönem'den Geç Antik Çağa kadar hemen her dönemde zırhlı heykellerin kullanıldığı görülmektedir. Zırhlı heykellerin mekansal analizi dikkate alındığında tiyatro, bouleuterion, odeion gibi halkın toplu olarak bulunduğu, eğlence ve toplantı mekanlarında konumlandırıldıkları görülmektedir. Bu durum toplumun, zırhlı kostüm giyen imparatoru, toprakların ve toplumun güvenli konumunu sağlayan kişi olarak algılamasını sağlamak olmalıdır.