Çubuk (Ankara) perlitlerinin petrolojisi ve bölge volkanizması ile ilişkisi, İç Anadolu, Türkiye
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÇELİK
Danışman: Kıymet Deniz Yağcıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İç Anadolu, Senozoyik dönem boyunca yoğun volkanik aktiviteye maruz kalarak volkanik ve piroklastik kayaçlar ile volkan camlarının meydana gelmesine neden olmuştur. Bu yoğun volkanik aktivitenin bir ürünü olan perlit hakkında daha önce çalışmalar yapılsa da kökeni ve yaşlandırması hakkında bir çalışma bulunmamaktadır. Çalışma alanı, İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara ilinin Çubuk ilçesinde yer alan Susuz Köyü, Kuyumcu Köyü ve Yukarıemirler Köyü civarını kapsamaktadır. İnceleme alanındaki temel birimleri Orta-Üst Triyas yaşlı metamorfik kayalar ile Jura yaşlı allokton kireçtaşları oluşturmaktadır. Metamorfik temel kayalar volkanikler ile kesilmektedir. İncelenen perlitler Mamak ve Bozdağ Formasyonları içerisinde gözlenmektedir. Yapılan bu çalışmada Çubuk civarındaki perlitlerin yayılımlarının belirlenmesi, mineralojik, petrografik ve jeokimyasal özellikleri ile bünyesindeki suyun kökeni ve yaşının belirlenerek bölgedeki diğer volkanik kayalarla ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma alanındaki perlitler KB-GD doğrultulu normal faylar boyunca yüzlek vermiş olup yayılımları yaklaşık D-B yönlüdür ve mikroskobik olarak holohiyalin dokuludur. Perlit içerisindeki hidratasyon suyunun kökeninin aydınlatılması amacıyla yapılan O-D kararlı izotopik çalışma sonucunda, perlitlerin δ18O içerikleri ‰16,8-17,3 (ortalama ‰17,08), δD miktarları -137,73 ile -126,23 (ortalama -133,30 ‰) ve %3,02-3,24 arasında H2O (ortalama ağırlıkça %3,17) içeriği tespit edilmiştir. Ayrıca perlitlerin içerisindeki suyun meteorik suların hidratasyonu sonucu oluştuğu ve son dengeyi 50-20°C arasında kaybettiği anlaşılmıştır. 40Ar/39Ar yaşlandırma verilerine göre, Çubuk civarı perlitlerinin 43.6±0.0 Ma yaşında ve Lütesiyen (Orta Eosen)'de oluştuğu sonucuna varılmıştır. Buna göre, Çubuk perlitlerinin bölgedeki volkanik kayalarla eş yaşlı olduğu sonucu çıkarılmıştır.