Cahiliye devrinden Emevilerin sonuna kadar Müslümanlarda tıbbi gelişmeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1997
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM SEZEN
Danışman: İRFAN AYCAN
Özet:110 ÖZET İnsanın yaratılışından beri hayatının bir parçası olan tıp, İslam kültür ve medeniyetinin de çok önemli bir bölümünü teşkil eder. Müslümanlar tıbba ta ilk zamanlardan beri çok önem vermişler, Müslüman hekimler Kur'an ve sünnetin teşviki ve Mısır, iran, Hind ve Yunan kaynaklarından aldıkları tıbbi malumatı yoğurarak islam tıp teorilerini oluşturmuşlar ve bu ilmi çağımıza taşıyacak önemli eserler vermişlerdir. Biz tezimizde bu büyük oluşumun bir nevi hazırlık devresi diyebileceğimiz ilk zamanları; Cahiliyye devrinden Emeviler'in sonuna kadar olan dönemi ele aldık. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Araştırmanın metot ve kaynaklarıyla tıbbın mana ve menşeinden bahsettiğimiz bir girişten sonra birinci bölümde Hz. Peygamber (SAV)'in içinde yaşadığı ve insan olmak hasebiyle sağlıkla ilgili ilk kültürünü aldığı Cahiliyye Arap toplumunda tıbbı, ikinci bölümde Kur'an ve sünnetin terbiyesinde yetişen İslam toplumunun tıpla ilgisini, Hz. Peygamber (SAV)'in bu konudaki uygulamalarını, üçüncü bölümde dört halife devrinde ve Emeviler döneminde tıp ilminin seviye ve gelişimini inceledik. Başlangıçta tıp Arap yarımadasında bütün ilkel milletlerde olduğu gibi sihir ve büyü ile iç içedir. Bunun yanı sıra ilkel tedavi şekilleri de kullanılmaktadır. Hz. Peygamber (SAV) içinde bulunduğu toplumun tıbbi uygulamalarını haram olmamak kaydıyla benimsemiş bir insan olarak gerektiğinde tedavi olmuş Kur'an'ın da emir ve tavsiyeleriyle hıfzısıhha ve tedavi yollarına, hasta doktor ilişkilerine dair belli kaideler ortaya koymuştur. Dört Halife ve Emeviler devrinde Müslümanlar bu kaidelere sıkı sıkı bağlı kalmak hatta bir ibadet şuuruyla benimsemekle beraber özellikle Emeviler döneminde dış kaynaklı tıp bilgisi ile tanışmışlardır. İskenderiye ve Cundişapur tıp okullarıyla bizzat ilgilenen Emevi halifeleri bu okullarda isim yapmış tabiplerle dostluk kurmuşlar tıpla ilgili eserlerin tercüme edilmesine öncülük etmişlerdir. Böylece büyük İslam medeniyetinin oluşumunda önemli etkisi bulunan beş yüz yıl sürecek olan tercüme hareketleri Emeviler döneminde başlamış bu dönem islam tıbbının meydana gelmesinde bir hazırlık devresi olmuştur. islam tıp kültürünün oluşumunda önemli katkıları olan bu dönemin özellikle Müslümanların fetihler yoluyla dış kaynaklı bilgiyi elde ettikleri ve tercüme hareketlerinin başladığı Emeviler Döneminin geniş araştırmalarla incelenmesi gereklidir. Bizim tezimiz bu araştırmalara başlangıç mahiyetindedir. T.G. YÜKSEKÖ?RETİM KORU MERfö