Alkol bağımlılığında benlik tanımlayıcı anıların karakteristik özellikleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ BİLİMLER ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE VATANSEVER
Danışman: İnci İlhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alkol bağımlılığı, süreç içinde yaşanan kayıplarla birlikte geriye dönük anılar üzerine işlevsel olmayan biçimde çarpıtmaların gözlenebildiği bir durumdur. Benlik bilgisine ulaşmak için otobiyografik belleğin bir parçası olan benlik tanımlayıcı anılar üzerinde çalışılması bu anlamda büyük önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı alkol bağımlılığında benlik tanımlayıcı anıların karakteristik özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmanın bir diğer amacı otobiyografik bellek işlevleri, benlik saygısı ve depresif belirtiler açısından alkol bağımlılığı olan ve olmayan bireyler arasındaki farkları ortaya koymak ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın örneklemi 65 katılımcıdan oluşmaktadır. Alkol bağımlılığı olan 5 erkek katılımcı araştırmayı yarıda bırakmıştır. Böylelikle, alkol bağımlılığı olan grup, Ankara Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nın Alkol Bağımlılığı Birimi'nden alkol bağımlılığı tanısı konmuş 30 erkek hastadan oluşmaktadır. Karşılaştırma grubu ise cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi açısından araştırma grubuna eşleştirilmiş 30 erkek katılımcıdan oluşmaktadır. Her iki gruba Demografik Bilgi Formu, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOBİD) uygulanmış, ardından Benlik Tanımlayıcı Anı görevine göre üç anı, ek olarak yakın çevrenin anlattığı bir anı yazmaları istenmiştir. Karşılaştırma grubuna, alkol kullanım sorunu olabilecek kişileri ayırt edebilmek için KESİ Anketi verilmiştir. Daha sonra her iki gruba Beck Depresyon Envanteri (BDE), Yale-Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği (YBOKİÖ-araştırma grubu için), Otobiyografik Bellek İşlevleri Ölçeği (OBİÖ) ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre alkol bağımlılığı olan erkeklerin benlik tanımlayıcı anıları daha genel, olumsuz duygudurumu daha yüksek, olumsuz duygu yoğunluğu fazla, ilişki ve alkol içerikli anıları daha fazla, başarı içeren anıları daha az ve ilişkisel benlik temsilleri daha fazladır. Alkol bağımlılığı olan erkeklerin olmayanlara göre depresif belirti düzeyleri yüksek, benlik saygısı ve duygudurum düzenlemeleri daha düşüktür. Her iki grupta benlik saygısı arttıkça depresif belirti düzeyi azalmaktadır. Sadece ikinci anılarında olumsuz duygudurum ve ilişkisel benlik temsili içeren anılara sahip alkol bağımlılığı olan erkeklerin benlik saygısı puanları düşüktür. Olumsuz duyguların yoğunluğu, duygu düzenlemede güçlükler, benlik saygısında azalma gibi benlikle ilgili boyutlar, alkol bağımlılığında karşılaşılan ve tedaviyi zorlaştırabilen durumlardır. Alkol bağımlılığında benlik kavramının kişinin önem atfettiği diğer kişiler üzerinden tanımlanması, kişilerarası ilişkileri ve bu ilişkilere dayanan duygudurumu önemli hale getirmektedir. Duygudurum düzenleme becerilerinin önemi, kişilerarası ilişkilerde yaşanan çatışma ve zorluklar, geçmişteki olumsuz olayların genel olarak hatırlanması, alkol bağımlılığı müdahale programları ve tedavi süreçleri açısından ele alınması ve üzerinde çalışılması gereken alanlar olarak dikkat çekmektedir.