XIX. yüzyılın ikinci yarısında Ankara
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EYLEM TEKEMEN ALTINDAŞ
Danışman: BEKİR KOÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti XIX. yüzyılda özellikle Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile birlikte hem merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak hem de devletin artık işlerliğini yitiren kurumlarını daha çağdaş hale getirmek için harekete geçmişti. Özellikle idari yapıda yapılan değişiklikle birlikte merkezi otoritenin etkisi taşrada güçlendirilmiş oldu. 1852-1866 yılları arasında Ankara Sancağı, Bozok Eyaleti ve Ankara Eyaleti arasında gidip gelmişse de bu durum 1867 senesinde Ankara'nın vilayet merkezi olmasıyla son bulmuştur. XVIII. yüzyılın sonu ile XIX. yüzyılın başlarında Ankara'da 107 mahalle mevcut iken XIX. yüzyılın ikinci yarısında ise 89 mahalle vardı. 1864 Tuna Vilayeti Nizamnamesi kararları doğrultusunda diğer vilayetlerde olduğu gibi Ankara Vilayeti'nde de Vilayet Umumi Meclisi 1869 senesinde oluşturulmuştur. Valinin başkanlığında toplanan mecliste vilayetin daha iyi yaşanabilir bir yer olması doğrultusunda çalışmalara başlanılmıştı. Vilayetin güvenliği için 1885 senesinde ilk defa Polis birliği tesis edilmişti. Ankara'da su sorunu gibi ulaşım ve haberleşmede de bir takım olumsuzluklar XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar devam etmişti. Ulaşımın kervanlarla yapılıyor olması hem maliyetli hem de yorucu olmaktaydı. Çalıştığımız dönem itibariyle önem kazanan ulaşım sorununun çözümü için eski yol ve köprülerin bakımı, yeni yolların inşaatı için harekete geçilmişti. 1860 senesinde Ankara-İzmid arasında telgraf hatlarının döşenmesiyle birlikte haberleşmede önemli gelişmeler sağlanmaya başlanmıştı. 1892 senesinde Anadolu demiryolu hattının Ankara merkezine ulaşmasıyla birlikte İstanbul ile ulaşım ve haberleşme de hız kazanmış nihayetinde de vilayette merkezi yönetim daha etkili olmuştur. Demiryolu çevresinde yeni tarım alanlarının açılmasıyla birlikte vilayetin tarım ürünlerine dayalı gelirinde de artış olmuştur. Demiryolu ile hem tahıl hem de sebze ve meyve ihracatı artmıştır. Maarif-i Umumiye Nizamnamesiyle birlikte Ankara'da modern anlamda eğitim verecek devlet okulları açılmaya başlanmıştır. Rüşdiye mekteblerinin yanı sıra Sanayi ve Çoban Mektebleri açılarak eğitimli iş gücü yetiştirilmek istenmiştir. Vilayet genelinde tarım yapılmakla birlikte hayvancılık daha çok merkez dışında yapılmıştır. Kuraklık ve hastalıklar nedeniyle azalan nüfus Balkanlardan ve Kafkasya'dan muhacirlerle artmıştır. Ankara ve çevresinde yayılmaya başlayan koleranın İstanbul'a geçmesine engel olmak için kavşak noktalarda karantinalar kurulmuştur. Farklı dönemlerde yaşanan kuraklığın etkisinin yoğun olarak görüldüğü Ankara ve yakın çevresinde halkın ihtiyaçlarının karşılanması ve tohumluk olarak tahılın teminine çalışılmıştır. Bu doğrultuda Ankara dışına tahıl-zahire nakliyatı yasaklanmıştır.