Depremden etkilenen kadınların gelişimsel ihtiyaçlarının sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESENGÜL GİRGİNER
Danışman: Veli Duyan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Depremden Etkilenen Kadınların Gelişimsel İhtiyaçlarının Sosyal Hizmet Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi Afetlerin yıkıcı sonuçları birey, grup ve topluluklar üzerinde ortak etkilere neden olurken kadın, erkek, çocuk, yaşlı, engelli gibi grupların kendine özgü dinamiklerinden kaynaklı farklı etkilenmeler de söz konusudur. Bu araştırmada depremin kadınlar üzerindeki etkisine odaklanılmış ve kadınların gelişimsel ihtiyaçlarının sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Salt kadın olmaktan kaynaklı biyolojik etkenler olmakla birlikte daha yoğun olarak toplumsal cinsiyet normlarından kaynaklı etkenler mevcuttur. Bu normlar kadınları ''dezavantajlı'' gruplar içinde yer almaya sevk ederken, deprem gibi afetlerin yıkıcı etkileri karşısında çaresiz ve güçsüz hissederek edilgen, ''yardımlara bağımlı'', ''muhtaç'' hissetme risklerine karşın kadınların güçlü yönlerinin açığa çıkarılması, desteklenmesi ve zayıf yönlerin anlaşılıp güçlendirilmesi önem arz etmektedir. Depremden önce, deprem sürecinde ve depremden sonraki süreçte kadınların içinde bulunduğu durumu ekolojik yaklaşım çerçevesinde inceleyen bu araştırma, gelişim boyutlarının detaylı araştırmasını yaparak mevcut durumun boyutlarının görünür ve anlaşılır olması ile kadınların gelişimsel ihtiyaçlarının değerlendirilmesini amaçlamıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi çerçevesinde fenomenolojik desen ve buna bağlı olarak yansıtıcı tematik analiz yöntem kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama tekniği yarı yapılandırılmış görüşme formu ve kişisel bilgi formu ile sağlanmış, derinlemesine görüşmeler, analitik ve yansıtıcı gözlem notları ile birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmanın odağı 06.02.2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli olup 11 ilde gerçekleşen depremde Hatay ilinde bu depremi yaşamış kadınlar olarak belirlenmiştir. Odak grup içerisinden 18-65 yaş arasında, farklı sosyo-ekonomik statüden kartopu yöntemiyle 20 kadın ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen veriler depremin kadınların tüm gelişimsel boyutları üzerindeki yıkıcı etkilerini açıkça gösterirken yaş, ekonomik gelir düzeyi, kaynaklara erişim ile gelişimsel boyutlardaki mevcut durumlar gibi etkilenmeyi ve bunun derecesini belirleyen faktörler olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Yanı sıra depremden sonraki süreçte kimi iyileşmeler olsa da yıkımın büyüklüğü ve ülkede yaşanan ekonomik krizin depremden önceki sürece oranla derinleşmesi gibi durumlar deprem bölgesindeki kadınların tüm gelişimsel boyutlarını olumsuz etkilemeye devam etmektedir. Gelişimsel boyutların her birinin diğer tüm gelişimsel boyutları oldukça etkilediği görülürken gelişimsel boyutlarda bütünsel iyilik halinin sağlanabilmesi için en temelde ekonomik ve sosyal güvenlik gibi toplumsal faktörlerin büyük bir etken olduğu anlaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Deprem, dezavantajlılık, ekolojik değerlendirme, kadın olmak, toplumsal cinsiyet