Varlık yönetim modelleri ve Türkiye'de varlık yönetim uygulamalarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Taşınmaz Geliştirme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDURRAHMAN ÖNAL
Danışman: Yeşim Tanrıvermiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sermaye hareketliliğinin serbestleşmesi ile küresel düzeyde yaşanan ekonomik problemler, sorunlu varlıkların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bankalar ve finansal piyasalar satacak varlık bulamazken sorunlu varlıklara karşılık ayırma zorunluluğu, ekonomik döngünün ihtiyaç duyduğu fonun doğru kaynaklarda kullanılamaması ile sistemin olumsuz yönde etkilenmesine yol açmaktadır. Bu durum, bankalarda ve/veya finansal kuruluşlarda oluşan sorunlu varlıkları belirli bir ödeme karşılığında satın alarak sektörün ihtiyaç duyduğu kaynak transferini sağlayan ve devraldığı sorunlu varlıkların yönetim ve tahsilatını yürüten varlık yönetim şirketlerini (VYŞ) ortaya çıkarmaktadır. Ulusal ve uluslararası alanda VYŞ'lerinin faaliyet alanları incelenerek, finansal sorunların ortaya çıktığı dönemlerde, Türkiye'deki varlık yönetim şirketlerinin devralacağı sorunlu varlıkların yönetimini sağlıklı bir şekilde yürütebilecek sistemin oluşturulması, sektörün sürekli ve güçlü bir yapıya sahip olması istenmektedir. Ayrıca toplum gözünden VYŞ'leri ve VYŞ'lerinin piyasadan beklentilerinin neler olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; BDDK'dan izinli VYŞ'lerin KAP'tan indirilen faaliyet raporlarına istinaden üstlenmiş oldukları risk ölçüsü tespit edilerek ve performans hareketliliği genel olarak değerlendirilmiştir. Literatür taramasının yanında, mevzuatta taranarak varlık yönetim şirketlerinin üstlenmiş oldukları görevler ele alınarak farklı görüş ve önerilere yer verilmiştir. Ulusal ve uluslararası ölçüde VYŞ'lerin çalışma sistemleri incelenmiş ve varlık alış usulleri, alınan varlıkların fiyat belirleme usulleri, varlıkları satış usulleri ve varlıklar için ödeme usulleri karşılaştırılarak, Türkiye için önerilerde bulunulmuştur. Bireyler ve şirketler üzerinde iki yönlü anket yapılarak çalışma sistemi ve temel sorunları tarafsız bir şekilde değerlendirilerek bir takım önerilere yer verilmiştir. Bireyler üzerinde yapılan anket çalışmasına 183 katılımcı cevap verirken, şirketlerle yapılan görüşmede ise yalnızca 10 şirket soruları cevaplamış olup anket ve görüşme sonuçları tablo, grafik ve basit oranlar olarak sunumu tartışılmıştır. Anket ve görüşme sonucuna bağlı olarak hem finansal sistem hem de toplum yönünden görünüşü değerlendirilmiştir. Ayrıca şirketlerin kaynak yönetimi ele alınarak, performans ve risk ölçümü ile daha tutarlı bir varlık yönetim modelinin geliştirilmesinin olanakları tartışılmıştır. VYŞ'lerinin tanıtımının yetersiz olduğu ve kamu kurum ve kuruluşlarının sorunlu varlık çözümlemede VYŞ'lerin sistemi hakkında yeter düzeyde bilgi sahibi olmadıkları sonucuna varılmaktadır. Ulusal ve Uluslararası alanda faaliyet sürdüren VYŞ'ler çalışma sistemleri incelenerek mevcut durum analizi yapılmıştır. Bu bağlamda mevzuatta bir takım düzenlemelerin gerektiği tespit edilmiştir. Varlık yönetim şirketleri faaliyet konusunun sosyal medya ve dernekler aracılığı ile tanıtımının doğru bir şekilde yansıtılması gerekmektedir. Mevzuatta ise vergi sisteminde düzenleme getirilmesi gerektiği, tahsil harcı ve diğer harçlardan borçlu ve alacaklıların istisna tutulmaları gerektiği, tek düzen hesap planında varlık yönetim şirketleri için ayrı bir bölüm oluşturulması gerektiği,% 100 kamu idaresinin bulunduğu VYŞ'lerin özel şirketlere karşı rekabette üstün olduğundan sınırlandırma uygulanması gerektiği, reel sektör firmalarının ve kamu kurumlarının tahsil edemediği alacakların önünün açılması gerektiği ve UYAP sisteminde gerekli alt yapının oluşturulması hususunda önerilerde bulunulmuştur.