Sistemik sklerozda oksidatif stresin akciğer tutulumu üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN ERTEN
Danışman: Tahsin Murat Turgay
Özet:ÖZET SİSTEMİK SKLEROZDA OKSİDATİF STRESİN AKCİĞER TUTULUMU ÜZERİNE ETKİSİ Amaç: Son 10 yıl içinde in vitro ve in vivo yapılan çalışmalarda, aşın serbest radikal üretiminin, sistemik skleroz patofizyolojisinde rol oynadığı gösterilmiştir. Sistemik sklerozda gelişen pulmoner komplikasyonlar (interstisyel akciğer hastalığı ve pulmoner hipertansiyon) en başta gelen ölüm nedenidir. Fagositlerce üretilen serbest radikallerin, diffüz akciğer hastalıklarında ortaya çıkan doku hasarına katkıda bulundukları düşünülmektedir. Bu çalışmada, sistemik sklerozda artmış oksidatif stres ile akciğer tutulumu arasında ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Yöntem: Bu çalışmaya 29 hasta ile 16 sağlıklı kontrol grubu alınmıştır. Hastaların 25'i kadın, 4'ü erkek, kontrol grubunun ise 14'ü kadın, 2'si erkekti. Hastaların tamamı American College of Rheumatology (ACR)'nin 1980 tanı kriterlerini taşıyordu. Diffüz ve sınırlı ayrımı LeRoy ve ark. göre yapıldı. Sistemik skleroz dışında diyabet, koroner arter hastalığı, orta ve ciddi hiperkolesterolemi (kolesterol>240 mg/dl) gibi ek hastalığı olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların pulmoner tutulumunun derecelendirilmesi Medsger ve ark. sınıflamasına göre yapıldı. Oksidan-Antioksidan enzimlerden MDA, SOD, KAT, GSH-PX, KO ve ADA enzim aktiviteleri Biyokimya Anabilim Dalında spektrofotometrik yöntemlerle yapıldı. Serum IgA, IgG ve IgM, C3, C4 ve CRP düzeyleri nefelometrik yöntemle, antinükleer antikor indirekt immünfloresans yöntemiyle, anti Sel 70 ve anti sentromer antikorları immunoblot yöntemiyle, anti-ENA antikor tarama EİA yöntemiyle, Klinik İmmünoloji ve Romatoloji Bilim Dalı İmmünoloji Laboratuvannda çalışılmıştır. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 51.86±12.19, kontrol grubunun yaş ortalaması 55.06±12.19, birbirine benzerdi (p>0.05). Cinsiyetlere baktığımızda sistemik sklerozlu hastaların 25'i kadın (%86.2), 4'ü erkek (%23.8) iken kontrol grubundaki bireylerin 14'ü kadın (%87.5), 2'si erkek (%12.5), birbirine benzerdi (p>0.05). Hastaların ortalama hastalık süresi 10±8.06 yıl, toplam 29 hastanın 12'si (%41.6) sınırlı tutulumlu,17'si (%%58.6) diffüz tutulumlu idi. Hastaların 6'smda 37akciğer tutulumu yok iken, 14 hastada hafif ya da orta derecede, 9 hastada ise ileri derecede akciğer tutulumu mevcuttu. Hastalarla kontrol grubu karşılaştırıldığında plazma MDA düzeyleri hastalarda kontrol grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktü (p<0.05). Eritrosit içi MDA düzeyleri ise hastalarda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). Akciğer tutulumuna göre hastalar sınırlandırıldığında (Medsger sınıflaması), ağır-son dönem hastaların eritrosit içi ksantin oksidaz düzeyleri diğer gruplara göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). Hastalar LeRoy'a göre sınırlandırıldıklarında (85) sınırlı erken hastalıkta eritrosit içi SOD değeri diğer gruplara göre anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.05). Yine Plazma MDA değeri sınırlı erken ve diffüz erken hastalıkta diğer gruplara göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). Hastalık süresi ile plazma MDA,GSH-PX ve eADA düzeyleri arasında negatif korelasyon, plazma ADA düzeyi ile ise pozitif korelasyon mevcuttu. Sonuç: Sistemik sklerozda oksidatif stresin hastalık patogenezinde rol oynamasının yam sıra organ tutulumlarında, özellikle akciğer tutulumunun gelişmesinde rol oynayabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Sistemik skleroz, oksidatif stress, antioksidan, akciğer tutulumu 38