DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ DIŞ TİCARETİNE ETKİSİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TURĞUT ORMAN

Danışman: İlkay Dellal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı reel efektif döviz kuru ve kur oynaklığının Türkiye tarım ürünleri dış ticaretinde önemli bir yer tutan buğday ithalat ve ihracatı, un ihracatı, yaş ve işlenmiş domates ihracatı, soya fasulyesi ithalatı, tarımsal hammadde ve işlenmiş tarım ürünleri ithalat ve ihracatına etkisini analiz etmektir. Oynaklığın modellenmesi için GARCH(1.1), eşbütünleşme ilişkisinin tespiti için ise ARDL modelinin kullanıldığı çalışmadan elde edilen analiz sonuçlarına göre; döviz kuru oynaklığı ile soya ithalatı, buğday ithalatı, un ihracatı, işlenmiş ürünler ithalatı ve tarımsal ham madde ithalatı arasında kısa ve uzun dönemde negatif bir ilişki olduğuna oraya koyarken; işlenmiş tarım ürünleri, domates ve işlenmiş domates ihracatı ile kısa dönemde negatif, uzun dönemde ise pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan reel efektif döviz kuru ile analiz edilen ürünlerden soya ithalatı, un ihracatı, işlenmiş tarım ürünleri ithalatı ve tarımsal ham madde ithalatı arasında kısa ve uzun dönemde pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Domates, işlenmiş domates ve işlenmiş tarım ürünleri ihracatı ile kısa dönemde negatif, uzun dönemde pozitif bir ilişki bulunmuşken buğday ithalatında ise kısa dönemde pozitif, uzun dönemde negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen analiz sonuçları döviz kuru oynaklığının dış ticareti yavaşlatan bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kapsamda oynaklığı önleyen uygulamaların hayata geçirilmesi dış ticaretin istikrarlı bir şekilde gerçekleşmesini ve artmasını sağlayacağı gibi ekonomik büyümeye katkı sunacağı değerlendirilmektedir.