Ceza Hukukunda suçsuzluk karinesi üzerine bir inceleme ve lekelenmeme hakkı

CEM UYSAL

Ceza Hukukunda suçsuzluk karinesi üzerine bir inceleme ve lekelenmeme hakkı

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEM UYSAL

Danışman: MUHARREM ÖZEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Suçsuzluk karinesi, Aydınlanma Çağı'nın çok önemli bir kazanımı olarak ortaya çıkmış, zaman içinde tüm dünyaya yayılmış ve artık tüm hukuk sistemlerinde insanların ortak bir beklentisi haline gelmiş bir hukuk prensibidir. Pek çok devletin anayasasında yer etmesinin yanında, uluslararası antlaşmalarda da garanti altına alınmış ve devletlerin takdir yetkisini kısıtlamıştır. Suçun yeri ve doğası, sanığın çarptırılma riski altında olduğu cezanın ağırlığı ve niteliği gibi pek çok kriterle belirlenecek bir suç isnadı, karinenin uygulama alanı bulabilmesi için bir şarttır. Ancak bir kez uygulama alanı bulduktan sonra; delillerin toplanıp değerlendirilmesi, koruma tedbirleri ve bunların tabi olacağı rejim, ispat yükü, çelişmeli yargı ilkesine uygun savunma ve susma hakkı, devlet görevlilerinin sanığa davranışları, memurların ve üçüncü kişilerin basın açıklamaları, ispat yükünü tersine çeviren istisnai kurumlar (suçluluk karineleri), hukuku bilmemek mazeret sayılmaz kuralı ve devletin kendi koyduğu kurallara saygılı davranması gibi pek çok alanda etkili olur. Lekelenmeme hakkı ise ceza yargılamasının yargılanan kişinin itibarının ve onurunun korunması amacına hizmet eden bir prensip olup suçsuzluk karinesiyle karşılıklı bir ilişki içindedir. Bu hak kapsamındaki en önemli iki mesele; soruşturmanın gizliliği ilkesi ve adli haberlerin verilişinin hukuka uygunluk ölçütleridir. Buna göre soruşturma evresinde elde edilen bilgilerin alenileştirilmesi yasaktır ve adli haberler ancak gerçeklik, güncellik, kamu yararı gibi ölçütlere uygun oldukları oranda hukuka uygun olurlar ve haberin muhatabının cevap ve düzeltme hakkı, çok önemli bir kurumdur. Bunların yanında hukuk sistemlerine yeni yerleşmeye başlamış, unutulma hakkı ve aklanma hakkı da lekelenmeme hakkıyla bağlantılıdır.