Remisyondaki bipolar bozukluk hastaları ile sağlıklı bireylerin dürtüsellik açısından karşılaştırılması

TURAN AYİDAĞA

Remisyondaki bipolar bozukluk hastaları ile sağlıklı bireylerin dürtüsellik açısından karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TURAN AYİDAĞA

Danışman: ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Bipolar bozukluk (BB), manik ve depresif ataklarla seyreden dürtüsellik ve risk alama davranışlarının sık görüldüğü psikiyatrik bir bozukluktur. Önceki çalışmalar BB'de dürtüselliğin sadece atak sırasında değil remisyon dönemlerinde de bulunabileceğine ve ayırıcı bir özellik olabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca BB olgularında saldırganlığın (agresyon) da fazla görüldüğü bilinmektedir. Bu olgularda dürtüselliğin ataklar dışında da varolması risk alma davranışlarının ve saldırganlığın artmasına neden olabileceği ve olguların işlevselliklerini olumsuz etkileyebileceği için önemlidir. Bu çalışmada remisyondaki BB tip I olgularında dürtüsellik, risk alma davranışı ve saldırganlık düzeyinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 18-65 yaş arası 50 remisyonda Bipolar Bozukluk tip I olgusı ile yaş ve eğitim açısından eşleştirilmiş 50 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Tüm katılımcılara aydınlatılmış onam formu doldurulduktan sonra Sosyodemografik Veri Formu, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HAM-D), Young Mani Derecelndirme Ölçeği (YMDÖ), Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi (AKBTT), Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ–11), Buss- Perry Agresyon Ölçeği (BPAÖ) ölçekleri verilmiştir. Ayrıca katılımcılara araştırmacılar tarafından E-prime 3.0 programı kullanılarak hazırlanan Modifiye Balon Analog Risk Testi (M-BART) uygulanmıştır. Bulgular: Olgu grubunun BDÖ-11 toplam puanları ile plan yapmama ve motor dürtüsellik altölçek puanları kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca olgu grubunda M-BART toplam puanı, ve maksimum şişirme sayısı kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek, patlamayan balon sayısı ise daha düşük bulunmuştur. BPAÖ toplam puanları ile altölçek puanları açısından ise gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Remisyon döneminde BB tip I olgularında dürtüsellik ve risk almanın sağlıklılardan daha yüksek olduğu, M-BART'ın bu olgu grubunda risk alma davranışlarını değerlendiren geçerli bir araç olduğu, bu olgularda saldırganlığın dürtüsellik ve risk alma ile ilişki olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları dürtüsellik ve risk alma davranışının remisondaki olgularda kalıntı/süreğen belirtilerden biri olarak kabul edilmesi ve sağaltımda dikkate alınmasının önemli olduğunu desteklemektedir. İleride yapılacak çalışmalarda daha geniş örneklemlerde uzunlamasına değerlendirme yapılması önerilmektedir.