Prematüre doğan 60-72 aylık çocukların okula hazır bulunuşluklarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAĞDAGÜL SARIDAŞ
Danışman: GÜLEN BARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Prematüre Doğan 60-72 Aylık Çocukların Okula Hazır Bulunuşluklarının İncelenmesi Okula başlamak insan yaşamındaki en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. Prematüre doğan çocukların bebeklik ve erken çocukluk döneminde karşılaştıkları gelişimsel problem ve zorlukların, okula hazırlık sürecinde etkili olduğu kabul edilmektedir. Bu çalışmada; prematüre doğan çocukların okula hazır bulunuşluk düzeylerinin ve etkili olan etmenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, nicel desende betimsel bir araştırma olarak planlanmıştır. Araştırmaya; Ankara il merkezinde bir devlet hastanesinde doğumu gerçekleşmiş, prematüre doğan (≤36 hafta), 60-72 ay arasında olan ve herhangi tanısı olmayan 150 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmada çocuklar ve aileleriyle ilgili demografik bilgileri elde edebilmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Bilgi Formu, çocukların ilkokula hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemek amacı Polat (2003) tarafından, Türk çocukları için geliştirilmiş ve geçerlik–güvenirlik ve norm çalışmaları yapılmış olan Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği'ni oluşturan Uygulama Formu ve Gelişim Formu kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS 17.0 paket programı ile Mann-Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<,05 olarak alınmıştır. MİHÖ Uygulama Formu sonuçlarına göre; Matematik alt boyutunda çocukların %38'inin okula hazır olduğu, %32,7'sinin ihtiyaç noktalarında, %26,0'ının ise düzenli ve uzun soluklu bir eğitim ile desteklenmesi gerektiği, %3,3'ünün ise ilkokula hazır olmadığı görülmektedir. Fen alt boyutunda çocukların %54,0'ı, ses alt boyutunda %58,0'ı okula hazırdır. Çizgi (x̄=20,95) ve Labirent (x̄=23,27) alt boyutlarında tüm çocukların ortalaması ve çocukların büyük çoğunluğu (Çizgi=%58,7; Labirent= %77,3) %25'lik dilimin altındadır ve en düşük ortalamalar bu alt boyutlarda edinilmiştir. Çizgi alt boyutunda okula hazır oluş düzeyini olarak kabul edilen %75'lik dilimde hiçbir çocuk bulunmamakta, Labirent alt boyutunda ise %2.0 ile sınırlıdır. Uygulama Formu toplamında çocukların %38,2'sinin okula hazır olduğu, %29,3'ünün ihtiyaç noktalarında, %21,3'ünün ise düzenli ve uzun soluklu bir eğitim ile desteklenmesi gerektiği, %10,7'sinin ise ilköğretime hazır olmadığı görülmektedir. MİHÖ Gelişim Formu alt boyutları ve toplamından edinilen sonuçlar incelendiğinde; en yüksek ortalama değerin (x̄=63,13) ve %75'lik dilimde yer alan en fazla çocuğun (%34,0) Zihin-Dil Gelişimi alt boyutunda olduğu görülmektedir. Tüm alt boyutlarda en fazla çocuk oranının %25-50 ve %50-75 arasında olması çocukların ihtiyaç noktalarında ve düzenli, uzun soluklu eğitim ile desteklenmesi ihtiyacını ortaya koymaktadır. Prematüre çocukların %11,3'ü Sosyal- Duygusal Gelişim alt boyutunda, %17,3'ü ise Özbakım Becerisi alt boyutunda okula hazır bulunmadığı dikkati çekmektedir. Gelişim Formu toplamından alınan sonuçlar incelendiğinde; çocukların %28,0'ının okula hazır olduğu, %37,3'ünün ihtiyaç noktalarında, %30,7'sinin ise düzenli ve uzun soluklu bir eğitim ile desteklenmesi gerektiği, %4'ünün ise ilkokula hazır olmadığı görülmektedir. Gelişim Formu ortalamaları incelendiğinde Özbakım Becerisi (x̄=47,69) alt boyutunda %50'nin altında, diğer tüm alt boyutlarda; Zihin-Dil Gelişimi (x̄=63,13), Sosyal-Duygusal Gelişim (x̄=52,16), Fiziksel Gelişim (x̄=56,06) ve Toplamda (x̄=59,28) 60-72 aylık çocukların %75'lik dilimin altında olduğu dikkat çekmektedir. Çocukların yaş grubuna göre okula hazır bulunuşluklarına ilişkin sonuçlar incelendiğinde; 66-72 aylık çocukların Matematik, Fen, Ses, Çizgi alt boyutlarında ve Uygulama Formu toplamında, Gelişim Formu'nun tüm alt boyutları ve toplamında aldıkları puanlarda (p<,01) anlamlı düzeyde farklılık olduğu görülmektedir. Puan ortalamaları incelendiğinde; 66-72 aylık çocukların puan ortalamalarının 60-65 aylık çocukların puan ortalamasına göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Cinsiyet değişkenine, Anne-baba yaşlarına ve tekil-çoğul gebelik olma durumuna ilişkin olarak hiçbir parametrede anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Tedavi gebeliği sonucunda dünyaya gelen çocukların sosyal-duygusal gelişimlerinin spontan gebelik sonucu dünyaya gelen çocuklara göre (p<,05) daha yüksek bulunmuştur. Bebek kaynaklı bir problem sonucunda prematüre doğan çocukları Matematik, Ses alt boyutlarında ve Uygulama Formu toplamında, Zihin-Dil Gelişimi, Sosyal Gelişim ve Gelişim Formu toplamında (p<,01; p<,05) anne kaynaklı bir sorun ile doğan çocuklardan daha düşük puanlar almıştır. Doğum haftası değişkeninde herhangi bir anlamlılık bulunmazken, doğum ağırlığına bakıldığında 1000 g altında doğan çocukların Sosyal Gelişim, Özbakım Becerisi ve Gelişim Formu toplamında daha geride oldukları tespit edilmiştir ( p<,05). Yoğun bakımda yatış süresi 61günden uzun süre olan çocukların Zihin-Dil, Fiziksel Gelişim ve Gelişim Formu toplamında daha düşük puanlar aldıkları görülmektedir (p<,05). Kardeşi olmayan prematüre çocukların uygulama ve gelişim formu toplamında aldıkları puanlar kardeşi olan çocuklara göre çok daha yüksek bulunmuştur. Fen, ses alt boyutları ve uygulama formu toplamında kardeşi olmayan prematüre çocuklar ile okula giden kardeşi olan çocuklar arasında ve fiziksel gelişim alt boyutunda kardeşi olan tüm gruplar ile arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<,05).Okul öncesi eğitim alan çocukların puanları tüm alt boyutlarda ve toplam puanlarda okul öncesi eğitim almayan çocuklardan daha yüksek bulunurken, Labirent alt boyutu dışında tüm alt boyutlarda ve toplamda anlamlılık (p<,01) tespit edilmiştir. 12 aydan kısa süre ile okul öncesi eğitim alan çocukların puanları daha uzun sürelerde eğitim alanlara göre daha düşüktür ve p<,05 ve p<,01 düzeylerinde anlamlı fark vardır. Gelişimsel izlem sürelerine ilişkin sonuçlar incelendiğinde üç yıl ve altı yıla kadar izleme katılan çocukların sonuçları yakın ve benzer bulunurken izlemi aile tarafından bir yaş ve öncesinde bırakılmış çocukların tüm alt boyutlarda ve toplamda daha düşük puanlar aldığı görülmektedir. Labirent alt boyutu dışındaki tüm alt boyut ve toplamlarda anlamlılık p<,01 düzeyindedir. Gelişimsel izlemi düzenli olan çocukların tüm alt boyut ve toplam puanlardaki puanları düzensiz olan çocuklara göre anlamlı düzeyde (Uygulama Formu: p<,01, Gelişim Formu: p<,05) daha yüksektir. Anne öğrenim düzeyi ile ilgili ilişkin olarak Ses, Sosyal-Duygusal Gelişim alt boyutlarında (p<,01) ve Gelişim Formunda (p<,05) lise ve üzeri mezunu annelerin lehine anlamlı bir fark olduğu görülmektedir. Benzer şekilde Ses, Sosyal-Duygusal Gelişim alt boyutlarında (p<,05); lise ve üzeri mezunu babaların lehine anlamlı bir fark olduğu görülürken bu farkın annelerde daha anlamlı düzeyde olması dikkat çekmektedir. Bu araştırma ile prematüre çocukların okula hazırlık becerilerinde desteklenmeye ihtiyaç duydukları tespit dilmiştir. Bu sonuçlar ışığında; doğum ağırlıklarının, erken doğuma neden olan etmenin kaynağının, yoğun bakımda yatış süresinin, ailedeki çocuk sayısının, anne–baba öğrenim düzeyinin, düzenli ve uzun süreli gelişimsel izlemlerinin yapılmasının, okul öncesi eğitim almanın, bu eğitimin süresinin, okula başlama yaşının prematüre çocukların okula hazır bulunuşlukları üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu söylenebilir. Anahtar Sözcükler: İlköğretime Hazır Bulunuşluk, Okula Hazır Bulunuşluk, Prematüre, 60-72 Ay