Comparison of sports nutrition knowledge, supplement usage and orthorexia tendencies between different sport branches.
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SPOR BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ESRA AYDEMİR
Danışman: Fırat Akça
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Farklı Spor Dalları Arasında Spor Beslenme Bilgisi, Takviye Kullanımı ve Ortoreksiya Eğilimlerinin Karşılaştırılması Ortoreksiya nervoza (ON), sağlıklı gıda tüketimi ile ilişkili patolojik durumu ifade eder. Ortoreksiya nervoza, gıdaların kalitesi, saflığı ve sağlıklı beslenmenin aşırı tüketilmesinin ön planda olduğu önemli bir yeme bozukluğu türüdür. Sağlıklı beslenme konusunda katı kurallarla gereğinden fazla uğraşmanın bu hastaların çoğu zamanını aldığı ve sosyal fonksiyonların bozulmasına yol açabileceği gözlemlenmiştir. Ortoreksiya nervoza belirtileri özellikle belirli bir kiloda kalma takıntısı olan kişilerde, sporcularda, mankenlerde, dansçılarda, jimnastikçilerde, doktorlarda, diyetisyenlerde, anksiyetesi olanlarda, obsesif-kompulsif bireylerde ve beden imajına aşırı önem veren kişilerde daha sık görülmektedir. Spor branşlarına göre toplum tarafından algılanan beden tipi ile sporcunun kendi bedeni arasındaki çelişki, sporcular üzerinde baskı oluşturmakta ve yeme bozukluklarına neden olmaktadır. Bu nedenle siklet, dayanıklılık ve estetik sporlarda yeme bozuklukları daha sık görülmektedir. Antrenörler, sporcular ve ailelerin yeme bozuklukları ile ilişkili risk faktörleri konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Yeme bozukluklarını önlemek için sporcuların sağlıklarını ve performanslarını iyileştiren beslenme eğitim desteği almaları gerekmektedir. Sporcularda, kontrollü ve uzman gözetiminde kademeli olarak kilo kaybı ve alımı sağlanırsa yeme bozukluğu gelişme riski daha azdır. Bu tezin amacı, takım sporları yapan sporcular ile bireysel spor yapan sporcular arasında ortoreksiya nervoza eğilimi ve sporcu beslenme bilgisi açısından farklılık olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Bunun yanı sıra spor beslenme bilgi düzeyi ile ortoreksiya eğilimi arasındaki var olması olası ilişkiyi de ortaya koymak ve ayrıca sporcuların yaşları ile sporcu beslenme bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.Bu araştırma 108 takım sporcusu ve 106 bireysel sporcu olmak üzere toplam 214 katılımcı üzerinde yapılmıştır. Katılımcıların doldurdukları anket formu, ortoreksiya eğilimi, ergojenik destek kullanımı ve spor beslenme bilgi düzeyini değerlendirmek için çeşitli bölümlerden oluşmaktadır. Takım sporu yapanlarda ortoreksiya düzeyi bireysel sporculara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (t=2,83; p<,05). Bulgulara göre takım sporcularında yaş arttıkça spor yaşı ve sporcu beslenme bilgi düzeyi artmaktadır ve sporcu beslenme bilgi düzeyi arttıkça da ortoreksiya eğilimi artmaktadır. Bireysel sporcularda spor yaşı ve ortoreksiya düzeyi arttıkça sporcu beslenme bilgi düzeyi düşmektedir. Genel olarak sporcunun yaşı arttıkça sporcu beslenme bilgi düzeyi de artmaktadır. Takım sporu oyuncuları için ergojenik desteklere yönelik tutum ölçeğinde doğal beslenme alt boyutu ile yan etkiler ve etik beslenme arasında pozitif ve anlamlı ilişki vardır. Anahtar Sözcükler: Beslenme bilgisi, ortoreksiya, rekabet sporları, sporcu beslenmesi.