Çocukluk çağı epilepsilerinde levetirasetam ve valproik asit tedavisinin karaciğer fonksiyonları, plazma serbest karnitin ve lipid peroksidasyonu ile oksidatif DNA hasarı üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR HAZNEDAR
Danışman: FATMA TUBA EMİNOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Antiepileptik ilaçların antioksidan sistem ve oksidatif hasar ile ilişkisi henüz net olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmada epilepsi ile takipli, valproik asit ve levetirasetam kullanan çocuklarda oksidatif stres parametrelerinin serbest karnitinin ve karaciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi; eski ve yeni olan iki etkili ajanın bu sistemler üzerindeki etkilerinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nöroloji'sinde epilepsi tanısı ile takipli ve en az 6 ay valproik asit veya levetirasetam kullanan hastalarda karaciğer fonksiyonları, antioksidan bir madde olan karnitin düzeyi ve oksidatif hasar belirteçleri ve bu parametrelerin birbirleri ile olan ilişkileri değerlendirilmiştir. Bu amaçla çalışmaya terapötik dozlarda valproik asit kullanan 25 (grup 1), levetirasetam kullanan 26 hasta (grup 2) ile birlikte yine Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Polikliniklerine başvuran 26 sağlıklı ve gönüllü kontrol hastası (grup 3) dahil edilmiştir. Olguların ALT, AST, GGT, amonyak, serbest karnitin düzeyi ve lipid peroksidasyonunu gösteren malondialdehit (MDA) ile DNA kırıklarını gösteren 8–hidroksi–2-deoksiguanozin (8-OHdG) düzeyleri ölçülmüştür. İlaç kullanan hasta gruplarının değerleri ile sağlıklı kontroller kıyaslanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 22.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Bulgular: Karaciğer fonksiyon testleri 3 grupta da normal aralıkta bulunmuştur; ancak amonyak değerleri ortalamaları 3 grup arasında karşılaştırıldığı zaman ortalamanın grup 2'de anlamlı yüksek olduğu görülmüştür. Oksidatif stres belirteçlerinden MDA sadece grup 2'de anlamlı yüksek, 8-OHdG ise hem grup 1, hem de grup 2'de anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Grup 2'de MDA ile amonyak arasında ve MDA ile 8-OHdG arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Serbest karnitin düzeyi grup 1'de anlamlı olarak düşük bulunurken, bu düşüklüğün ilaç kullanım süresi ile doğru orantılı olduğu bulunmuştur. Karnitin düşüklüğü ile oksidatif stres belirteçleri veya karaciğer foknsiyonları arasında ise ilişkili saptanmamıştır. Tartışma ve sonuç: Sonuç olarak, çocukluk çağında primer jeneralize epilepsi tanısı ile izlenen ve valproik asit kullanan hastalarda, serum serbest karnitin düzeyi düşerken, 8-OHdG düzeyleri de anlamlı olarak artmaktadır; ancak aralarında bir korelasyon saptanmamıştır. Terapötik doz aralığında VPA kullanan hastalarda hepatotoksisite izlenmemiştir. Levetirasetam tedavisi alan hastalarda oksidatif stres parametreleri anlamlı olarak yükselmektedir ve MDA ile 8-OHdG arasında pozitif korelasyon gözlenmiştir. Çalışmamız, çocukluk çağında yaygın kullanılan bu iki antiepileptiğin oksidan sistem üzerine etkilerini karşılaştıran ilk çalışmadır. Çocukluk çağı epilepsilerinde levetirasetamın oksidatif hasarı artırdığına yönelik saptadığımız bulgu ilk defa gözlenmiş olup, mekanizmasının anlaşılması için ileri çalışmaların yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Epilepsi, valproik asit, levetirasetam, oksidatif stres, malondialdehit, 8–hidroksi–2-deoksiguanozin, karnitin