Hans Morgenthau ve Siyasal Realizmin Felsefi İdealist Kökenleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RASUL ALMAMMADOV
Danışman: Klevıs Kolası
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, Hans Morgenthau'nun Siyasal Realizmi'nin Uluslararası İlişkiler literatüründe neden farklı ve gerilimli biçimlerde yorumlandığını incelemektedir. Morgenthau, ana akım literatürde uzun süre güç politikalarını meşrulaştıran, insan doğası ve güç mücadelesini değişmez kategoriler olarak ele alan pozitivist ve statükocu bir realist olarak değerlendirilmiştir. Buna karşılık, Richard Ashley'in Neorealizm eleştirisi ve Robert Cox'un "sorun çözücü teori" ile "eleştirel teori" ayrımı sonrasında, Morgenthau tarihsel bağlama, olumsallığa, normatif muhakemeye ve yorumsamacı bilgi anlayışına önem veren eleştirel bir düşünür olarak yeniden yorumlanmıştır. Bu çalışmanın temel sorusu, Morgenthau'nun Siyasal Realizmi'nin pozitivizm karşıtı, tarihselci ve normatif özelliklerine rağmen Coxçu anlamda eleştirel bir teori olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir. Tez, tarihsel sosyoloji, toplumsal tarih ve içkin eleştiri yaklaşımından hareketle Morgenthau'nun düşüncesini, onu mümkün kılan tarihsel, siyasal ve entelektüel bağlam içinde ele almaktadır. Bu bağlamda çalışma, entelektüel tarih yazımının Morgenthau'yu Neorealizme karşı eleştirel bir alternatif olarak konumlandırırken, onun muhafazakâr, seçkinci, kararcı ve Aydınlanma karşıtı yönlerini yeterince açıklayamadığını savunmaktadır. Çalışmanın temel bulgusu, Morgenthau'nun düşüncesinin pozitivizme indirgenemeyeceği; ancak özdüşünümsellik, toplumsal dönüşüm ve özgürleşme perspektifi içermediği için Eleştirel Teori geleneği kapsamında değerlendirilemeyeceğidir. Bu nedenle Siyasal Realizm, Alman romantizmi, felsefi idealizm, siyasal teoloji ve gerici modernizmle ilişkili muhafazakâr bir düşünce geleneği içinde anlaşılmalıdır. Böylece tez, Morgenthau literatürüne tarihsel-sosyolojik bir yeniden okuma önermektedir.