Anadolu (Apis mellifera anatoliaca) ve Kafkas (Apis mellifera caucasica) bal arılarında dalgalanan asimetri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DERYA KOÇ

Danışman: İrfan Kandemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, bal arısı alttürleri olan Anadolu arısı (Apis mellifera anatoliaca) ve Kafkas arısı (Apis mellifera caucasica) arasında dalgalanan asimetrinin varlığı çalışılmıştır. Söz konusu alttürlerin simetriye bağlı eşleşen morfolojik özelliklerinin belirli kriterlere göre ideal şeklinden uzak olup olmadığının saptanması amaçlanmıştır. Ankara/Kazan bölgesindeki arılıklardan Anadolu arısı (A.m. anatoliaca) ve Ardahan/Posof'taki bir arılık ile Artvin'in Hatila ve Camili bölgelerindeki 4 farklı arılıktan da Kafkas arısı (A.m. caucasica) temin edilmiştir. Her bireyin iki yönlü (sağ ve sol) ön kanatlarıyla arka toplayıcı bacakların karakterleri tpsDig ve Bee2 programları kullanılarak sayısallaştırılmıştır. Dalgalanan asimetrinin varlığını kanıtlamak için tüm sayısal veriler, iki yönlü varyans analizi (two-way ANOVA) ve Procrustes varyans analizi (Procrustes ANOVA) gibi bir dizi istatistiksel testten geçirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre tüm Anadolu ve Kafkas bal arısı popülasyonlar arasında anlamlılığı yüksek bir istatistiksel fark çıkmıştır (P 0.05) fakat Artvin'deki Kafkas bal arılarının kendi arasında yapılan ANOVA testlerinde ise anlamlılıkların mevcut olduğu görülmüştür (P<0.05). Okul önündeki popülasyonun dalgalanan asimetrisini gösteren vektörel dağılımdaki çok fazla sapmalar görülmüştür. Bu duruma neden olan birçok stres faktörü bulunabilir. Stres faktörleri arasında bu lokasyonun ana arı üretim merkezi olması ve popülasyon üzerindeki antropojenik etkinin fazla olması bulunmaktadır. Bu lokasyonda ana arı üretiminin olması nedeniyle en çok varyasyona sahip olan popülasyonun bu popülasyon olduğu söylenebilmektedir. Ayrıca İremit ve Tevtiyet lokasyonundaki popülasyonlara ait vektörel dağılımın düzenliliği de seçilim kaynaklı olabilir. Bu da düşük varyasyona sahip olan bir koloniden geldiklerini göstermektedir.