Türkiye'de gıda biliminde ve gıda sektöründe bilgi erişim süreci
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU AYDEMİR ŞENAY
Danışman: OYA GÜRDAL
Özet:Günümüz gerçeğinde bilgi, modern toplumların temel ihtiyaçlarından biridir. Aynı zamanda bireylerin yaşamlarını sürdürebilmeleri, çevreleriyle etkileşim içerisinde bulunabilmeleri, organizasyonların ise faaliyetlerine devam edebilmeleri ve artan rekabet ortamında pazarda konumlarını koruyabilmeleri için bir gereksinimdir. Söz konusu gereksinimin giderilebilmesi, bireylerin ve/veya organizasyonların gereksinim duydukları bilgiye erişmede izleyecekleri yol ve yöntemleri bilmeleriyle mümkündür. Enformasyon okuryazarlığı kavramının temeli olan bu süreç, mikro ve makro düzeyde başarı elde edilebilme amacıyla ilk olarak bireylerin ve organizasyonların bilgi gereksinimleriyle ilgili farkındalık düzeyleriyle ilintilidir. Bireysel ve toplumsal düzeyde söz konusu bu farkındalığı yaratacak kuşkusuz bilgi merkezleri, bilgi merkezlerinde sunulan bilgi hizmetleri ve bilgi uzmanladır. Bireyler ve/veya organizasyonlar gereksinimlerini karşılama sürecinde bilgi kaynakları, kanalları ve bilgi erişim sistemlerini kullanmalarıyla ilgili çeşitli davranışlar sergilemektedirler. Bilgi arama davranışı olarak adlandırılan söz konusu kavram her disiplinde farklı bir içeriğe sahiptir. Bu bağlamda kullanıcı gruplarının bilgi gereksinimlerini tespit etmek buna bağlı bilgi hizmetleri tasarlamak yine bilgi merkezleri, bilgi merkezlerinin sunduğu bilgi hizmetleri ve bilgi uzmanlarının sorumluluğundadır. Kullanıcı gruplarının bilgi gereksinimlerine göre tasarlanan bilgi hizmetleri kuşkusuz kullanıcıların bilgi arama davranışlarını değiştirecektir. Bu bağlamda gıda biliminin temel bileşenleri, tarihsel gelişimi, Türkiye'de ve dünyadaki mevcut durumu ile gıda sektörünün temel bileşenleri, iş süreçleri, iş süreçleri bağlamında bilgi gereksinimleri belirlenerek tezin kuramsal kısmında irdelenmiştir. İrdelenen temel bileşenlere bağlı olarak hem gıda bilimi alanında faaliyet gösteren akademisyenler ile gıda sektörü alanında faaliyet gösteren işletmeler üzerinden uygulama çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında gıda bilimi alanında faaliyet gösteren akademisyenlere ayrı bir anket uygulaması ve gıda sektöründe faaliyet gösteren işletmelere ayrı bir anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Uygulanan anket çalışması sonucu kullanıcı gruplarının bilgi gereksinimleri, bilgi erişim sürecinde kullandıkları bilgi kaynak ve/veya kanalları, bilgi erişim tekniklerini bilme ve kullanma düzeyleri, bilgi erişim sırasında karşılaştıkları zorluklar tespit edilmiştir. Uygulama çalışması sonucu elde edilen veriler çerçevesinde araştırmaya bağlı olarak oluşturulmuş "Gıda bilimi ve gıda sektörü kullanıcı gruplarının bilgi gereksinimlerini giderme sürecince yaşadıkları bilgi eksiklikleri, kullanıcı gruplarının "bilgi arama davranışlarını", "kullandıkları bilgi kaynak ve kanallarını", "bilgi erişim tekniklerini bilme ve kullanma" düzeylerini olumsuz yönde etkilemektedir" ve "Gıda bilimi ve gıda sektörü kullanıcı grupları bilgi erişim tekniklerini yeterince bilmedikleri için bilgi erişim sürecinde zorluk yaşamaktadırlar" hipotezlerimiz doğrulanmıştır.