HİKÂYE TEMELLİ ÇALIŞMA BELLEĞİ MÜDAHALE PROGRAMININ ÇALIŞMA BELLEĞİ KAPASİTESİNE VE ERKEN MATEMATİK YETERLİĞİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜLYA TOKUÇ
Danışman: Neriman Aral
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada, Hikâye temelli çalışma belleği müdahale programının çalışma belleği kapasitesine ve erken matematik yeterliğine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bağımsız anaokullarına devam eden, 60-72 aylık çocuklarla ve anneleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma nicel ve nitel karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel karma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "Genel Bilgi Formu", "Çalışma Belleği Ölçeği", "Erken Matematik Yeteneği-3 Testi", "Portfolyo Değerlendirme Kontrol Listesi"v e "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu (Anne)" kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenini deney grubuna uygulanan Hikâye Temelli Çalışma Belleği Müdahale Programı, bağımlı değişkenini ise Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) ve Erken Matematik Yeterliği Testi-3 (TEMA-3) ile annelerin görüşleri ve çocuklardan elde edilen portfolyo dokümanları oluşturmaktadır. Araştırmanın deneysel boyutunda ön test-son test-kalıcılık testi kontrol gruplu yarı deneysel desenden, nitel boyutunda ise doküman analizi ve görüşme yönteminden yararlanılmıştır. Hikâye Temelli Çalışma Belleği Müdahale programı, sekiz hafta boyunca haftada üç gün ve haftalık beş etkinlik olarak 35-40 dakika sürecek şekilde deney grubu çocuklarına uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistik yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Çalışma Belleği Ölçeği ve alt boyutlarına ilişkin deney grubunda yer alan çocukların aldıkları ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olduğu, Erken Matematik Yeteneği-3 testine ilişkin deney grubunda yer alan çocukların aldıkları ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir. Programın uygulanması sürecinde toplanan dokümanlarının değerlendirmesinden elde edilen sonuçlara göre çocukların tüm hikâyeler için ortalamanın üstünde puan aldıkları ve birinci hikâyeden sekizinci hikâyeye doğru aldıkları puan ortalamalarının belirgin bir şekilde arttığı görülmektedir. Deney grubunda yer alan annelerle program sonrasında yapılan görüşmelerde anneler hem çocuklarında hem de kendilerinde değişimler yaşandığını belirtmişlerdir. Anneler programın çocuklarında yaptığı değişimleri; bellek ve dikkat gelişimi, matematik gelişimi, matematiğe olan ilgi, dil anlatım becerilerine yönelik gelişim ve ödev/sorumluluk bilincinin gelişmesi şeklinde ifade etmişlerdir. Programın kendilerinde yarattığı değişimi ise çocuklarını bellek ve matematiksel yeterlikleri açısından daha iyi tanımalarını sağladığı ve çocuklarıyla evde daha etkili zaman geçirmeye yönelik farkındalıklarını arttırdığı şeklinde ifade etmişlerdir. Programın materyal ve yöntemlerinin fiziki ve içerik olarak uygun ve yeterli olduğunu ifade etmişler ve programın yaygınlaştırılmasına yönelik önerilerde bulunmuşlardır. Araştırma sonuçlarına dayanarak çocukların bellek gelişimleri açısından hikâye temelli çalışma belleği müdahale programının etkili bir öğretim stratejisi olarak özellikle okulöncesi eğitim programlarına dahil edilebileceği ve eğitimci/ebeveynlere daha etkin rehberliklerin yapılması gerektiği şeklinde geri bildirimlerde bulunulmuştur.