Akım sitometrisi yönteminin insan sperm hücrelerinde i) fosfolipaz C-zeta ve ızumo-1, ii) dna'sında kırık olan sperm hücrelerinin saptanması için optimize edilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ÇAKAR
Danışman: ÖZGÜR ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akım sitometrisi yönteminin insan sperm hücrelerinde i) fosfolipaz C-zeta ve Izumo-1, ii) DNA'sında kırık olan sperm hücrelerinin saptanması için optimize edilmesi Döllenme sürecinin tamamlanması ve ardından embriyon gelişimi, dişi ve erkek gametlerin kalitesiyle doğrudan ilişkilidir. Erkek üreme hücresi olan sperm hücrelerinin kalitesi, rutin uygulamalarda hareketlilik ve morfoloji kriterlerine göre belirlenir. Sperm hücrelerinin fertilizasyon yeteneğinin sadece fiziksel parametreleriyle ilişkili kalmayıp fonksiyonel kapasitelerinin de önemli olduğu anlaşılmaktadır. Üreme konusunda pek çok bilinmeyenin yanında fertilizasyon süreci ve süreçte sperm hücresinin oositi nasıl aktive ettiği, üzerinde çalışmaların yürütüldüğü konulardan birisidir. Son yıllarda öne çıkanlar proteinlerden biri PLC-ζ (fosfolipaz C-zeta) proteini olmuştur. Yapılan çalışmalarda, PLC-ζ'nın sperm hücrelerinde varlığı gösterilmiş, mRNA ya da protein düzeyinde oosite verilmesinin oositte kalsiyum ossilasyonlarını uyardığı belirtilmiş ve PLC-ζ düzeylerindeki azlığın infertiliteye neden olabileceği dolaylı yollardan ifade edilmiştir. Öne çıkan proteinlerden bir diğeri ise testise spesifik olan ve olgun sperm hücrelerinde bulunan sperm-oosit füzyon proteini Izumo-1'dir. Yapılan çalışmalarda Izumo-1 knockout farelerde sperm hücrelerinin oosite bağlanabilme yeteneklerinin etkilendiği gösterilmiş ve Izumo-1'in insan gamet füzyonu için gerekliliği vurgulanmıştır. Sperm kalitesinin belirlenmesinde spermatozoonun DNA bütünlüğünün, rutin semen analizine ek olarak iyi bir belirteç olabileceği öngörülmektedir. TUNEL yöntemi kırık DNA uçlarına (3'-OH uçlarına) işaretli nükleotidlerin bir enzim aracılığıyla eklenmesi prensibine dayanarak kırık DNA uçlarını belirler. Akım sitometri yöntemi son yıllarda kullanımı artmış, tanı amaçlı kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemin üreme alanında da tanıya yönelik olarak kullanımının arttırılması oldukça önem taşımaktadır. Tüm bu çalışmaların doğrultusunda bu yüksek lisans tezinin amacı, insan sperm hücrelerinde yukarıda belirtilen parametrelerin akım sitometrisi yönteminde doğru olarak saptanabilmesi ve ileride tanı amaçlı klinik kullanıma sokulabilmesi için optimizasyon aşamalarının tanımlanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda bu optimizasyon sağlanmış olup bulgular immünoflüoresan boyamalar ile de doğrulanmıştır. Anahtar sözcükler: akım sitometri, Fosfolipaz C-zeta, Izumo-1, sperm seçimi, TUNEL