Bağımlı Kadınların İyileşme Deneyimleri: Adsız Narkotik (NA) ve Adsız Alkolikler (AA) Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KÜBRA DOĞANCI
Danışman: Gonca Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bağımlılık, giderek daha fazla sayıda kişiyi etkileyen çok yönlü bir ruh sağlığı sorunudur. Bağımlılığın ve bağımlılığa yönelik tedavilerin hem biyolojik hem de toplumsal cinsiyetten etkilendiği; dolayısıyla kadın bağımlıların bu bağlamda kırılgan bir grup olduğu bilinmektedir. Bu araştırmanın perspektifini, bir hizmet alan hareketi olarak akran desteğini ön planda tutan ruh sağlığında iyileşme yaklaşımı oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı kadın bağımlıların iyileşme sürecinde medikal ve sosyal hizmetlere ulaşımlarını, hizmetlerden faydalanma deneyimlerini, kendine yardım gruplarından sağladıkları akran desteğinin iyileşme süreçlerine katkılarını ve toplumsal cinsiyet normlarının iyileşmedeki etkilerini keşfetmektir. Nitel yöntem kullanılarak yapılan bu araştırmada araştırmanın katılımcılarını, NA ve AA'nın çalışmalarına katılarak akran desteğinden yararlanan bağımlı kadınlar oluşturmuştur. Araştırmada 23 bağımlı kadınla toplam sekiz nitel gözlem, 44 derinlemesine bireysel görüşme ve bir odak grup görüşmesi yapılmıştır. Araştırmada, bağımlı kadınların bağımlılık, tıbbi tedavi ve akran destekli iyileşme deneyimlerinin toplumsal cinsiyet normlarıyla ilintili olduğu anlaşılmış; bağımlı kadınların hem toplumsal hem içsel damgalamalara maruz kaldıkları görülmüştür. Bağımlı kadınların bütüncül bir tedavi ve sosyal rehabilitasyon ile kapsayıcı ve eşitlikçi bir bakış açısıyla cinsiyete duyarlı hizmetler sunulmasına ihtiyaç duyduğu anlaşılmıştır. Akran desteğinin bağımlı kadınların iyileşmesinde kilit bir nokta olduğu keşfedilmiş; ruh sağlığında hizmet alanların sesinin duyulmasına ihtiyaç duyulduğu anlaşılarak iyileşme yaklaşımı perspektifinde yapılacak olan iyileşme yaklaşımı ilkelerine dayalı; akran desteği ve hizmet alan odaklı sosyal hizmet uygulamaları ve sonraki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.